BESTELADRES BACK   NEXT

Cherish the Earth

Mary Low

De relatie tussen de mens en zijn natuurlijke omgeving is problematisch, en dat is in toenemende mate zo naarmate de wereldbevolking toeneemt en natuurlijke hulpbronnen schaarser worden. Wij ervaren dit nu vrijwel dagelijks, met berichten over ontbossing, het uitsterven van soorten, overbevissing, klimaatsverandering, etc. De relatie met armoede wordt ook steeds duidelijker: arme mensen zijn sterk afhankelijk van natuurlijke hulpbronnen (water, bosproducten, ..) in hun directe omgeving en hebben weinig alternatieven, en zijn daarom dus het eerst slachtoffer van milieudegradatie. Hoewel er veel aandacht is voor natuur- en milieuproblemen, gaat het verlies aan natuur in het algemeen toch onverminderd voort.

Via mijn werk als ecoloog in ontwikkelingslanden ben ik al lang betrokken bij deze zaken en ik ben er van overtuigd geraakt dat de huidige aanpak, via wetgeving, economische maatregelen en voorlichting, onvoldoende is. Het gaat volgens mij ook om het vinden van een nieuw waardensysteem in de omgang met de natuur. Wat daarom ontbreekt is een component die raakt aan de diepste overtuigingen en gevoelens van de mens, waardoor onze relatie met de natuur anders kan worden.

Het boek van Mary Low, Cherish the Earth, gaat precies over dit onderwerp. Zij benadert de relatie tussen de mens en de natuur vanuit haar religieuze achtergrond, die geworteld is in de Keltisch christelijke spiritualiteit zoals die op Iona bekend is. Het boek is bedoeld om mensen te inspireren en te motiveren tot een fundamenteel andere relatie met en visie op de natuur (ecotheologie). De prachtige verzameling aan teksten varieert van proza, overdenkingen, gedichten tot gebeden, en zijn goed bruikbaar voor persoonlijke of gezamenlijke reflectie, vieringen of werkgroepen. De nadruk ligt op materiaal uit Schotland en Ierland, maar er zijn ook teksten uit andere religieuze stromingen en literaire bronnen uit de hele wereld.

De persoonlijke introductie van Mary Low raakte mij in het bijzonder. Zij beschrijft hoe zij geleidelijk, vanuit haar sociale gedrevenheid gebaseerd op christelijke principes zoals rechtvaardigheid, is gaan inzien dat ook de niet-menselijke natuur eigen rechten heeft. En dat aandacht voor deze rechten niet alleen gebaseerd dient te zijn op menselijk nut of eigenbelang. En dat deze vorm van 'eco-justice' in feite in de bijbel en andere religies direct is terug te vinden. Maar dat dit inzicht ook leidt tot nieuwe dilemma 's; het leven wordt er zeker niet makkelijker op. Al lezende leek het wel of Mary in haar leven mij was tegen gekomen, die rare snuiter die beweert dat op zondag in de natuur wandelen het equivalent is van naar de kerk gaan. Wat een bizarre opvatting! Eerst wijst ze dit sterk af, maar geleidelijk ziet ze in dat dit eigenlijk niet zo gek is, en een weerspiegeling is van het geloof in de goddelijke immanentie, namelijk dat God zich openbaart en aanwezig is in al het levende. En dit is één van de belangrijkste kenmerken van de Keltisch christelijke spiritualiteit.

Ik schreef zelf over dit onderwerp een hoofdstuk in het boek 'Aanwezig onderweg', getiteld 'verbondenheid met de natuur', nadat ik op Iona had ervaren dat liturgie en beleving dicht bij de natuur staan. Terwijl Mary vanuit haar geloof bij 'rechtvaardigheid voor de natuur' terecht komt, was het proces bij mij andersom: ik kwam vanuit mijn betrokkenheid bij de natuur terecht bij het Keltisch christelijke geloof. Linksom of rechtsom, wat doet het er toe. Voor mij staat vast dat geloofssystemen wereldwijd een grote uitdaging te wachten staat, namelijk het bijdragen aan een relatie tussen de mens en zijn natuurlijke omgeving die gebaseerd is op verbondenheid, rechtvaardigheid en respect. En daar levert dit boek een belangrijke bijdrage aan.

Jan Joost Kessler

BACK TOP