De babyboomer en het monster

Iona als halte op de spirituele, innerlijke weg

In gesprek met Jan Swagerman over zijn boek 'De babyboomer en het monster'.

Jan Swagerman is tientallen jaren associate member geweest van de Nederlandse Iona Groep. Onlangs verscheen een boek van zijn hand, waarin hij onder andere zijn ervaringen met Iona beschrijft. Hij was er al geweest voordat de Nederlandse Iona Groep werd opgericht. Hij noemt het een halte op zijn spirituele weg. Reden om met hem in gesprek te gaan over zijn boek.

Waar gaat het boek over?

 Het boek gaat over mijn persoonlijke geschiedenis, als babyboomer geboren in 1946, tegen de achtergrond van de wereldgeschiedenis en de diverse plekken die ik bezocht heb in mijn leven. Belangrijke achtergrond is Amsterdam, waar ik lang gewoond heb. Ken je de Kosmos? New Age centrum aan de Prins Hendrikkade? Ken je de Hermongemeenschap met de zusters Franciscanessen die op de wallen woonden en een huiskamer voor prostituees opzetten? Ken je het Lloyd Hotel aan de Oostelijke Handelskade? Dat was een jeugdgevangenis tussen 1963 en 1987. Ken je de Elthetokerk in Amsterdam Oost, waar Rob van Essen zijn healingdiensten hield?

Ja, now we are talking. Rob van Essen en de Elthetokerk ken ik ook en zelfs uit die tijd. Een aanknopingspunt dus. 'Het is dus een soort autobiografie?' Nou nee, dat ook niet helemaal.

Meer dan een autobiografie

 Jan vervolgt, en ik probeer het samen te vatten: 'Waar het om draait is dat ik, samen met mijn generatiegenoten, de gebaande paden heb verlaten. Ik ben op zoek gegaan om mijn eigen weg te vinden. Oké, we staan bekend als de protestgeneratie, wij stonden op tegen het Gezag en allerlei instituties. Daarin herken ik ook de geest van Columba, Iona, het Keltisch Christendom. Niet de leer van Rome, maar de eigen innerlijke weg volgen. Steeds weer uit je comfortzone komen. Opladen in sociaal isolement op een klein eiland, maar dan weer terugkeren naar de achterbuurten van Glasgow. Prachtig vind ik dat niemand langer dan drie jaar mag blijven als 'resident' in de centra (Abbey, MacLeodcentrum en Camas). Er is altijd beweging, voortgang, doorgang.

Geen gezellige christelijke clubjes

 Dat is dan ook gelijk mijn kritiek, niet alleen op de Iona Community maar ook op de kerken. Ze klitten samen, vormen groepen waar het gezellig en behaaglijk is.
 Het is alsof je eeuwig bij je vader en moeder blijft wonen. Maar je zult op zeker moment het huis uit moeten gaan, die bescherming los laten, je eigen weg vinden. Dat was voor mijn generatie de uitdaging, in een tijd dat de maatschappelijke zuilen nog recht overeind stonden. En dat is nu nog steeds de uitdaging.

Spirituele gemeenschappen

 'Dus eigenlijk heb je geen kerken nodig volgens jou?', vraag ik.
 Nou, dat ook weer niet. Je hebt een spirituele gemeenschap nodig, zoals de monniken die ook hadden in het klooster van Columba. Een gemeenschap die je aanmoedigt je eigen weg te gaan, en ook het isolement te zoeken. Om later weer dienstbaar te zijn in de wereld. Wat ik nu heel erg mis is het geluid van de kerken in deze coronacrisis. Ik mis ook het geluid van het Keltische Christendom. Een visionair geluid over opstanding uit de dood. Waar zijn de profetieën en inspirerende toekomstverwachtingen? Waar de pelgrimage van mensen die zelfstandig kiezen voor De Weg in plaats van meegaan in de veilige groep? Alles los durven laten in vertrouwen. We leven in een tijdperk waarvan duidelijk is dat dit het einde is van de maakbaarheid. De Iona-traditie heeft wel wat te vertellen, zeker aan hen die onvoorbereid in hun eigen diepte belanden.

Onbeantwoorde vragen

 We hebben al twee uur aan de telefoon gezeten. En we hebben een aantal mailwisselingen gehad. Er worden meer vragen gesteld dan antwoorden gegeven.
 De vraag bijvoorbeeld: voor wie heb je dit boek geschreven? Wat wil je ermee bereiken?
 En als je dan weinig hebt met de institutionele kerken, waarom verwacht je dan wel een geluid van die zelfde instituties? Als ieder zijn eigen weg moet gaan, wat kan het je dan schelen wat anderen daarvan denken?

Reflectie

 Dat alles vergt een verdergaand interview. Jan roept vragen op, en ook irritatie. Hij is tegendraads en tegenstrijdig. Dat is interessant. Alle profeten, cabaretiers, zieners, visionairen, narren en barden roepen irritatie op. Misschien zien ze iets wat wij niet willen of kunnen zien. Ze veroorzaken (heilige) onrust, weerstand, onbehagen. Twee zaken blijven bij mij hangen naar aanleiding van dit interview en die wil ik toch graag delen met Jan en met de lezers.

1. de waarde van sociaal isolement

 Het op jezelf teruggeworpen worden, de opgelegde beperkingen in contacten geven ook rust. Ik herken dat bij mezelf en hoor het van veel mensen uit mijn omgeving. De aandacht kan naar binnen gaan, het is goed om op jezelf terug te vallen, je in je eigen kracht en zwakte te ontdekken. Ik geniet werkelijk van mijn vrijwillige quarantaine (ik heb toevallig thuisvakantie in de maand januari). Het doet mij goed. Je af en toe bewust en vrijwillig terugtrekken uit alle sociale.

2. het bewandelen van nieuwe wegen

 Met veel tegenzin blijf ik meedoen met on-line kerkdiensten. Omdat ik actief lid van een kerk ben. Omdat ik het toch fijn vind om na afloop met de Zoomkoffie mee te doen en iedereen weer te zien. Maar inderdaad, het is weinig avontuurlijk om de oude vormen van kerk zijn uit alle macht in stand te houden met een digitale kopie. We blijven, in iets aangepaste vorm, doen wat we al deden. Ook binnen de Iona Community. We vragen niet: hoe kunnen we geestelijk groeien in deze tijd? Welke nieuwe wegen openen zich voor ons? Hoe kunnen we elkaar bemoedigen om ieder Op Weg te gaan?

Dus Jan, bedankt voor je tijd, je vragen en je inzichten.

Tineke Kamstra


De babyboomer en het monster
Jan Swagerman
ISBN 978909040128
150 pagina's
€28,00

Uitsluitend te bestellen via boekenbestellen.nl

Grieshog 61 januari 2021