nr. 21, maart 2009
Nederlandse Iona Groep
nieuwsbrief nr. 21
maart 2009
pagina
1
V
AN DE REDACTIE
In een tijd waarin de records vooral in negatie-
ve zin worden verbroken, halen wij met de 21
e
Grieshog juist een positief record: voor het
eerst een superdik nummer van wel 16 pa-
gina's. Dat betekent dus veel te lezen dit keer!
Zowel vanuit Nederland als Schotland worden
we op de hoogte gesteld van nieuwe ontwikke-
lingen en activiteiten. In het midden vindt u een
orde van dienst voor persoonlijk gebruik. De
nieuwsbrief wordt afgesloten met een verkorte
weergave van de toespraak van Manuela
Kalsky tijdens de najaarsbijeenkomst in Ede.
Een lezing die te denken geeft, maar die ook
actie vraagt. Een bezoek aan de website
www.nieuwwij.nl is zeker aan te raden!
Op die dag werd ook de tweede liedbundel
met CD 'Opstaan!' gepresenteerd. Over het
wordingsproces schrijft Erna Treurniet. Wil je
meer weten over die dag zelf, kijk dan op onze
website www.ionagroep.nl. Onder 'Opstaan!'
vind je beelden én muziek ter afwisseling
van al het lezen .......
Emmy Kwakkel
I
ONA
C
OMMUNITY KIEST NIEUWE LEIDER
Het leiderschap van de Iona Community is een
baan voor zeven jaar. Deze zomer loopt de
ambtstermijn van de huidige Leader, Kathy
Galloway, af. Op 14 februari jl. werd tijdens de
Plenary in Glasgow bekend gemaakt wie haar
zal opvolgen. Uit een voordracht van drie kan-
didaten hebben de leden Peter Macdonald
gekozen. Hij is momenteel predikant van een
binnenstadsgemeente / citykerk in Edinburgh,
St George's West. Dat is een van de kerken
die ik kort heb beschreven in 'Aanwezig on-
derweg' (p.121 e.v.). Peter Macdonald is lid
sinds 1983 en gehuwd met Leslie Orr (de zus
van Kathy Galloway). Ze hebben twee zonen.
Hij zal het stokje van Kathy overnemen tijdens
Community Week eind juli.
Jan Maasen
N
IEUWS UIT DE
K
ERNGROEP
Op 17 januari jl. kwamen de leden van de
kerngroep in Bussum bijeen voor de halfjaar-
lijkse vergadering. De kerngroep bestaat uit
vertegenwoordigers van de vijf regiogroepen
en de projectgroepen van de Nederlandse
Iona Groep en alle leden van de Iona Commu-
nity in Nederland. Per 1 januari 2009 bestaat
die laatste groep uit 3 Members en 16 Associa-
tes. Gelukkig zijn de meeste leden ook actief in
een regiogroep of anderszins, zodat de grootte
van de kerngroep nog te overzien is. Het
meeste besprokene komt elders terug in de
Grieshog. Vermeldenswaard zijn nog de vol-
gende punten:
Samenstelling regiogroepen
Ter vergadering lag een voorstel om de vier
huidige regiogroepen in het midden en het
westen van het land te herordenen en er vijf
nieuwe groepen van te maken. Het voordeel
zou zijn, dat de gemiddelde reistijd afneemt en
de groepen wat kleiner van omvang worden
(ongeveer acht mensen). Dat biedt meer men-
sen de mogelijkheid om zich aan te sluiten bij
een regiogroep in hun buurt. Nu moeten we
herhaaldelijk belangstellenden op een wacht-
lijst zetten, omdat de groep in hun regio tijdelijk
vol zit. Twaalf tot veertien mensen is echt het
maximum, dat nog in een normale huiskamer
past en waarmee je een gezamenlijke uitwis-
seling kunt hebben.
Het voorstel riep gemengde reacties op. Dat
deze herordening aan nieuwe mensen de kans
biedt om ook mee te doen in een regiogroep,
werd als een pluspunt gezien. Maar dat je
daarvoor afscheid zou moeten nemen van
mensen waarmee je in de afgelopen jaren een
sterke band hebt gekregen, werd vrij algemeen
betreurd. En sommigen zagen ook op tegen
het feit, dat je weer met nieuwe mensen een
vertrouwd klimaat moet opbouwen.
We hebben afgesproken, dat de vertegen-
woordigers dit voorstel bespreken in hun regi-
ogroep en de uitkomst voor eind mei a.s. aan
GRIESHOG
Nederlandse Iona Groep
nieuwsbrief nr. 21
maart 2009
pagina
2
de coördinatiegroep laten weten. Als er vol-
doende draagvlak is voor een herordening,
kunnen de nieuwe regiogroepen na de zomer
van start gaan.
Tevens hebben we afgesproken, dat nieuwe
leden op twee momenten in het jaar kunnen
instromen: rond februari en in september. Dat
voorkomt, dat groepen steeds opnieuw moeten
kennismaken met nieuwe leden. Eeke-Anne
de Ruig zal fungeren als aanspreekpunt voor
nieuwe belangstellenden van alle regio-
groepen en tussentijds met hen contact hou-
den.
Strategieweekend
In oktober houden we een strategieweekend
om de lijnen voor de komende jaren uit te zet-
ten. Dit weekend is bedoeld voor de actieve
kern van de Nederlandse Iona Groep: de leden
van de kerngroep en de vijf regiogroepen. Het
weekend wordt voorbereid door Teun Kruijs-
wijk Jansen, Quirine Mertens en Desirée van
der Hijden.
Schoorl 2010
De formule van een jaarlijks instapweekend
begint wat sleets te worden. Het aantal moge-
lijkheden om kennis te maken met het gedach-
tegoed van de Iona Community of met een
Ionaviering is in de afgelopen jaren ook toege-
nomen. We besluiten daarom niet meer een
apart instapweekend te organiseren. In plaats
daarvan willen we jaarlijks een themaweekend
houden, waarop zowel oude als nieuwe men-
sen welkom zijn. Noteer alvast de datum voor
het eerste themaweekend in Schoorl: vrijdag 7
t/m zondag 9 mei 2010. René Silvis en Anja de
Vries zijn de trekkers van dit weekend.
Volgende vergadering kerngroep: 5 september
2009 in Bussum.
Jan Maasen
N
IEUWS UIT DE
R
EGIOGROEPEN
Regio Midden-Oost
Onze regioavonden zijn momenteel goed ge-
vuld. We zijn al voluit bezig om de Columba's
Day 2009 voor te bereiden. Dat vraagt toch tijd
om met elkaar af te stemmen wat we willen en
hoe. Daarnaast is er het nodige emailverkeer
tussen ons gaande.
Op onze avonden krijgt, naast de maaltijd, de
viering de nodige aandacht. Naar aanleiding
van de viering gaan we namelijk in gesprek
met elkaar.
Op Hervormingsdag hebben we stilgestaan bij
mensen die met hun leven getuigden, voor,
tijdens en na de Hervorming, en bij mensen
die ons nu nog inspireren en bemoedigen.
In de Adventstijd stond de viering in het kader
van verschillende feesten rondom het Licht,
zoals de zonnewende van de Kelten, het
Chanukah feest, het Kwanzaa feest en de
Advent- en Kerstviering. Aansluitend hebben
we onze jeugdherinneringen rondom kerst met
elkaar gedeeld en hoe we er nu invulling aan
geven. Het leverde mooie verhalen op.
En in de derde week van januari was het the-
ma de eenheid van de christenen, naar aanlei-
ding van het thema van de gebedsweek.
Uiteraard is er, met name tijdens de maaltijd,
gelegenheid om lief en leed met elkaar te de-
len. Het samen voorbereiden van Columba's
Day is ook een mooie gelegenheid om elkaar
beter te leren kennen. Over Columba's Day op
zaterdag 13 juni a.s. leest u hiernaast. En
houd de website in de gaten.
Annie Benjamin
Regio Utrecht 2
De groep Utrecht 2 bestaat inmiddels onge-
veer een jaar. In het begin was het lastig om
tot een hechte groep te komen: het is voor
bijna iedereen nieuw, sommigen weten nog
niet of ze zich wel daadwerkelijk bij een groep
aan willen sluiten en tussentijds heeft een aan-
tal mensen de groep ook alweer verlaten. De
laatste maanden echter is de groep stabieler
van samenstelling. We zijn met tien personen,
de opkomst bij de bijeenkomsten is constant,
en er ontstaat meer en meer een band tussen
de leden.
Onze aanvankelijke afspraak om elke zoveel-
ste zondag van de maand bij elkaar te komen
betekende in de praktijk dat telkens dezelfde
leden gedwongen waren te kiezen tussen de
regiogroep of andere activiteiten. Het lukte niet
een vaste zondag in de maand te vinden
waarop iedereen in beginsel zou kunnen.
Daarom is er voor gekozen om de 5 weken bij
elkaar te gaan komen. Zo wordt de agendalast
zo goed mogelijk verdeeld tussen de leden.
Twan Laan
GRIESHOG
Nederlandse Iona Groep
nieuwsbrief nr. 21
maart 2009
pagina
3
C
OLUMBA
'
S
D
AY
'A
ARDEN IN GELOOF
'
Op zaterdag 13 juni 2009 wordt voor de vijfde
maal de jaarlijkse 'viering van verbondenheid'
gehouden. Ieder jaar, zo rond de sterfdag van
Columba op 9 juni, komen leden en associates
van de Iona Community bij elkaar om hun ver-
bintenis voor een jaar te vernieuwen. Ook an-
dere belangstellenden kunnen zich hierbij aan-
sluiten. Dit gebeurt op verschillende plaatsen
in Engeland en Schotland, maar ook elders in
Europa en de rest van de wereld. In Nederland
wordt Columba's Day dit jaar in Wageningen
gehouden.
Inmiddels wordt het ook een traditie om die
viering vooraf te laten gaan door een inhoude-
lijk programma. Was het de vorige twee jaren
een lezing, dit jaar zal het vooral een activiteit
zijn die gericht is op waarneming. Tini Brugge,
bekend van haar boeken en websites over
(liturgisch) bloemschikken, kloostertuinen en
hemelse spijzen, zal ons figuurlijk en letterlijk
meenemen de natuur in. We zullen op zoek
gaan naar de verbinding van het alledaagse
met de verdieping daarvan. Vandaar het the-
ma van deze bijeenkomst: 'Aarden in geloof'.
Programma Columba's Day 2009:
14.30 uur aankomst koffie en thee
15.00 uur begin programma korte inleiding
door Tini Brugge
15.30 uur praktisch bezig zijn met het thema
en/of een wandeling in het Arbore-
tum
17.30 uur gezamenlijke maaltijd
19.00 uur viering
Er zal voor soep worden gezorgd. Met zelf
meegebrachte gerechten wordt een 'koud buf-
fet' gecreëerd. Wanneer iedereen een portie
eten meeneemt waaraan hij of zij zelf voldoen-
de zou hebben, is er genoeg voor iedereen.
De praktijk leert dat er op deze manier een
verrukkelijke maaltijd ontstaat en dat er zelfs
méér dan voldoende is.
Na afloop van de viering is er nog koffie en
thee, waarmee de bijeenkomst wordt afgeslo-
ten.
Deelnemers aan deze bijeenkomst dienen zich
op te geven, bij voorkeur via email, bij Emmy
Kwakkel: dekwakkels@planet.nl. (Eventueel
telefonisch, liefst tussen 18.00 en 19.00 uur:
0317 425 666).
Emmy Kwakkel
I
N
M
EMORIAM
A
NTON
P
LUG
In november 2008 ontvingen wij het droevige
bericht van het overlijden van Anton Plug. Op
onze eerst reis naar Iona in september 1999
ontmoetten wij Anton en Vera. Voor hen ging
een lang gekoesterde wens in vervulling. Door
werkzaamheden en gezondheidsproblemen
waren zij niet eerder in de gelegenheid ge-
weest naar Iona te reizen. Na ons verblijf op
Iona hielden wij contact en Anton en Vera wa-
ren ook betrokken bij de oprichting van de
Nederlandse Iona Groep. Ook bij de Iona-
weekenden in Schoorl waren zij trouwe gas-
ten. De Nederlandse Iona Groep verliest in
Anton een gewaardeerde en inspirerende
vriend. Wij wensen Vera en de kinderen veel
sterkte met het verwerken van dit grote verlies.
In onze gebeden zullen wij Anton gedenken.
Marc en Quirine Mertens
Z
INGEN MAAR
!
VAN DE REDACTIE VAN
O
PSTAAN
!
Geweldig dat het er is: `Opstaan!' En ook wel
weer jammer, want geen redactie meer: de
redactie heeft zich in januari opgeheven na
zo'n twee jaar samenwerken. Ik heb niet alle
aantekeningen en emails bewaard, maar vol-
gens mij nam René Silvis in het najaar van
2006 het initiatief voor een tweede bundel.
`Liederen & gebeden uit Iona & Glasgow' was
alweer drie jaar oud. Uit Iona kwamen voortdu-
rend nieuwe liederen René heeft ze ook
allemaal! en in Nederland werd vertaald,
GRIESHOG
Nederlandse Iona Groep
nieuwsbrief nr. 21
maart 2009
pagina
4
door Roel, door Julius, door René. Tijd voor
bundelen. René kreeg niet meteen de handen
op elkaar. De een na de ander was aarzelend.
De eerste bundel was een grote klus geweest
en niet iedereen was tevreden. Als er al een
tweede bundel moest komen, zou het een
betere bundel moeten worden. De stemming in
de kerngroep was zoiets als: als er voldoende
goede liederen zijn, kunnen we eens na gaan
denken over de uitgave van een bundel.
Er werd een redactie gevormd: Andries, Dirk,
Gerke, Jandirk, Julius, René, Roel, Teun. Na
commentaar: "Alleen maar mannen!?" kwa-
men Desirée en ik erbij. (Andries en Gerke
moesten later afhaken, omdat andere zaken
aandacht vroegen.) Stapels en stapels liede-
ren kwamen langs. Een dierbare tekst, een
melodie die bleef hangen, een fraaie vertaling,
een goede herinnering aan de Abbey werden
ingebracht door de één en door de anderen
kritisch tegen het licht gehouden: brandhout,
niet te zingen, rijmelarij, hoogdravend gedoe,
klemtoon ligt verkeerd. Ook als we allemaal
iets hadden van `wouw!', ging een lied door de
molen. Want we stelden hoge eisen, ieder voor
zich en gezamenlijk. De melodie moest sterk
en zingbaar zijn. De tekst moest sterk en he-
dendaags zijn. Liever een hertaling die recht
doet aan de bedoeling in het Engels of in de
oorspronkelijke taal, dan een letterlijke verta-
ling die mogelijk meer coupletten oplevert dan
het Engelse lied. Muziek en tekst moesten
kloppen, samen bewegen, elkaar versterken.
En het lied moest iets toevoegen aan onze
Nederlandse geloofsliederen. We gingen soms
ver in het al te snel afvoeren van een lied of
meerdere malen een tekst terugsturen naar de
schrijver. Schrijvers waren meegaand of ble-
ven bij hun `kindje'; redactieleden kwamen
terug met een te snel afgewezen lied.
We kwamen vele zaterdagen bij elkaar voor
een stevig debat, humor, veel zingen, soep
eten, dropjes en druiven snoepen. Een aantal
liederen werd beproefd in regiogroepen of
vieringen, in Schoorl en op de Stoutenburg. Al
dat `proeven' leverde goede suggesties op.
Stoutenburg versterkte ons zelfvertrouwen als
redactie: de discussie die daar ontstond was
de discussie die wij ook in de redactie hadden
gevoerd.
Toen we een verzameling nieuwe liederen
hadden, vroegen we ons af: is dit voldoende
en interessant voor een nieuwe bundel? Is er
voldoende variatie, muzikaal en in gebruik,
liturgisch, in thema's, sfeer, stijl. Voegt het iets
toe aan onze geloofsliederen? En toen wij
vonden van wel: zou iemand het willen uitge-
ven? De eerste bundel verkocht goed, dus
wilde Kok een tweede bundel uitgeven. Daar-
mee begon een tweede ronde van hard wer-
ken voor een deel van de redactie: het aanle-
veren van de tekst en bladmuziek, het nakijken
en corrigeren en opnieuw nakijken en corrige-
ren: tekst en muziek moesten immers kloppen.
En de namen en de bronnen en de inleiding en
toelichting. En overleggen met Glasgow en
met Kok en met Marleen die de omslag maak-
te.
Drie koren in Houten wilden de CD maken. Dat
betekende maanden oefenen en twee volle
zaterdagen opnemen. En dat alles onder tijds-
druk, want 22 november: presentatie!
Trots en tevreden zijn wij met Opstaan! We
hebben er een goed glas op gedronken en
hebben onszelf opgeheven. We gaan eruit
zingen en hopen dat veel mensen dat gaan
doen. We verwachten dat er nieuwe liederen
worden geschreven, vertaald en hertaald, en
vertrouwen erop dat er mensen opstaan zodra
de tijd rijp is voor een vervolg.
Erna Treurniet
GRIESHOG
Nederlandse Iona Groep
nieuwsbrief nr. 21
maart 2009
pagina
5
P
RAYER
C
IRCLE
N
EDERLAND
In de vorige Grieshog heeft u kunnen lezen dat
Gijs van der Veere de organisatie van de
Prayer Circle heeft overgenomen van Ger-
dientje Kramer. Inmiddels is het stokje doorge-
geven aan Annie Benjamin. Het idee van een
Nederlandse Prayer Circle is ontstaan vanuit
de behoefte gerichter te bidden voor Neder-
landse betrokkenen bij de Iona Community. En
daarnaast een gebedscirkel om te bidden voor
mensen in nood, situaties in de wereld die
aandacht behoeven.
De opzet die ik nu gemaakt heb, bestaat uit
twee delen: een vaste lijst met Nederlandse
deelnemers die elke maand weer opnieuw
gebruikt kan worden, en een maandelijkse
intentielijst waarvoor iedereen gebedsintenties
kan indienen, bijvoorbeeld gebed voor een
zieke vriendin in je omgeving of een dreigende
situatie in de wereld.
U kunt zich apart voor beide onderdelen opge-
ven.
Op de vaste lijst, die 31 dagen omvat, staan
namen van mensen die zich tot nu toe hebben
aangemeld. Indien gewenst, wordt het adres
vermeld en de geboortedatum of dag. Ik
plaats u dan op de lijst op of rondom die da-
tum. Zo wordt er bijvoorbeeld elke 19
e
van de
maand voor mij gebeden. Daarnaast heb ik de
landenlijst vanuit de gebedsboekjes van de
Iona Community opgenomen en de zaken
waarvoor de Community bidt op die betreffen-
de dag. Daarmee is het misschien nog een wat
Engels aandoende lijst, want ik heb het nog
niet vertaald. Ik overweeg om er een lijst van te
maken die meer gericht is op de Nederlandse
situatie, wel vanuit de keuzes die de Iona
Community maakt. Dat kost echter meer tijd en
omdat ik graag snel van start wil gaan, heb ik
nu gekozen om gewoon de Engelse versie op
de lijst te zetten.
Op de 31
e
van de maand wordt er gebeden
voor overleden mensen die bij de Nederlandse
Iona Groep betrokken zijn geweest.
De tweede poot van de Prayer Circle loopt nog
niet zo vlot. Ik krijg weinig gebedsintenties
binnen. Ik denk dat daar wat meer tijd voor
nodig is, wil dat gaan lopen. Zelf ben ik ook te
traag met het maken van deze lijst.
Naar aanleiding van het sturen van de vaste
lijst aan de deelnemers heb ik wat afmeldingen
gekregen. Mensen waren denk ik wat over-
donderd door de lijst. Ik zelf raakte ook wat
verward van bijvoorbeeld de landenlijst, want
de Community heeft er dit jaar voor gekozen
om bijna elk eilandje in bijvoorbeeld de Stille
Oceaan apart te benoemen, waardoor je op
sommige dagen een indrukwekkende lijst lan-
den voor je hebt liggen.
Mensen zijn ook bang dat ze het niet waar
kunnen maken, elke dag te bidden.
Ik wil u vooral oproepen om niet te schromen
met opgeven. Als het een verlangen van uw
hart is om regelmatig te bidden dan kan deze
lijst een hulpmiddel zijn. U kunt ook flexibel
met de lijst omgaan, als u alleen voor Neder-
landse deelnemers wilt bidden doet u dat
toch? Het is geen heilig moeten.
Als u liever niet naar aanleiding van zo'n vaste
lijst wilt bidden, kunt u zich ook apart voor de
Prayer Circle gebedsintentie-lijst opgeven. Ik
zal dan twee mailinglijsten gaan hanteren.
Zoals u misschien wel merkt, ben ik nog hevig
aan het zoeken naar een goede naam voor de
twee lijsten. Voor de 1
e
lijst hanteer ik nu voor
mezelf de naam `maandlijst", en de 2
e
lijst `in-
tentielijst", maar ben daar nog niet gelukkig
mee. Als u suggesties heeft, houd ik me van
harte aanbevolen.
De 'spelregels' op een rij
Voor de maandlijst kunt u zich nog steeds
aanmelden. Als u wilt met geboortedatum/-dag
en adres, maar dat is niet perse nodig. Ik ga
ervan uit dat de mensen van de maandlijst ook
de intentielijst willen ontvangen.
Voor de intentielijst kunt u zich apart opgeven.
Voor de 1
e
van de maand verwacht ik dan uw
gebedsintenties, bij voorkeur per email, even-
tueel post. Ik verzamel de intenties en in de 1
e
week van de maand krijgt u die dan toege-
stuurd, bij voorkeur toch alleen via de email. Is
dat een bezwaar, neem dan toch vooral ook
contact met mij op, dan kan ik zien wat ik doe.
Wilt u de intentie de volgende maand opnieuw
op de lijst hebben staan, dan krijg ik voor het
GRIESHOG
Nederlandse Iona Groep
nieuwsbrief nr. 21
maart 2009
pagina
6
eind van de maand bericht van u, anders ver-
dwijnt het van de lijst.
Vertel in uw gebedsintentie iets over de per-
soon of situatie. U hoeft geen namen te noe-
men, mag wel, maar wellicht wel een relatie
(tante, kind, vriend) of waarom u graag wilt dat
er voor deze persoon/situatie zal worden ge-
beden.
Voorbeeld: "Anja wil graag dat er gebeden
wordt voor een vriendin (Titia) die een nier
heeft gekregen van haar man, maar waarmee
het niet goed gaat."
Als u het zo opschrijft (dus ook met uw eigen
naam in de zin!!), hoef ik het alleen maar te
kopiëren en de intenties onder elkaar te zetten.
U mag de intenties gewoon in de email zetten,
u krijgt ze in een apart document verzameld
terug. Dat is gemakkelijk te printen en dan kunt
u het ergens ophangen.
Ook als u zelf niet op de mailinglijst staat voor
de intentielijst kunt u uiteraard gebedsintenties
indienen!
Nu dan nog wellicht het allerbelangrijkste, wil
dit gaan draaien, mijn naam en adresgege-
vens:
Annie Benjamin
Regentesseplein 4-1
6717 JM Ede
Tel.: 0318-621897
Email: abenjamin@online.nl
Ik kijk met verwachting uit naar reacties over
de huidige opzet. In het weekend in Schoorl en
op Columba's Day zal ik een voorbeeld mee-
nemen en een aanmeldlijst neerleggen.
Annie Benjamin
B
EWUST OP WEG NAAR
P
ASEN
De Iona Community is sterk betrokken bij ge-
rechtigheid, vrede en heelheid van de schep-
ping. In diverse publicaties is dat terug te vin-
den, onder andere in het boek 'Eggs and
Ashes' (Ruth Burgess and Christine Polhill,
Wild Goose 2007). Teun Kruijswijk Jansen
werd geïnspireerd door dit boek en bracht zijn
enthousiasme over op de leden van de Raad
van Kerken in Doorn. Dat leidde tot een geza-
menlijk Vastenproject. De ideeën van Christine
Polhill werden uitgewerkt naar de plaatselijke
situatie en uitgebreid met een serie korte le-
zingen en vastenmaaltijden.
Onder de titel 'Bewust op weg naar Pasen'
staan de Doornse kerken zes weken stil bij de
relatie met schepping, milieu en mensenrech-
ten. Elke week staat een ander aspect cen-
traal.
4 maart: de betekenis van voedsel in ons le-
ven, de cultuur en (wereld-)economie. Met als
gast: mw. Gerda Verburg, minister van Land-
bouw, Natuurbeheer en Visserij.
11 maart: gebruik van water. Gast: Theo van
Keulen, lid dagelijks bestuur Hoogheemraad-
schap Stichtse Rijnlanden.
18 maart: duurzaamheid. Met Trinus Hoekstra
van het project 'Duurzaamheid en geloofwaar-
dige economie'.
25 maart: vermindering van verspilling en ver-
vuiling, afvalverwerking. Gast: Robbert Walt-
mann, wethouder Ruimtelijke Ordening en
Milieu van de gemeente Heuvelrug.
1 april: biodiversiteit met medewerking van
Michiel Rietveld, Kraaybeekerhof Driebergen.
8 april: bewuster boodschappen doen. Gast:
mevrouw Mieke Vink, Wereldwinkel Doorn.
Elke avond kent dezelfde opzet. De deelne-
mers worden om half zes verwacht. De gast-
spreker houdt een korte inleiding. Om zes uur
gaat men aan tafel, om half zeven begint het
nagesprek, dat wordt afgerond met praktische
milieuwenken. Een kort avondgebed sluit de
bijeenkomst af. Om half acht kunnen de deel-
nemers weer naar huis of naar een andere
afspraak.
Nadere informatie bij:
t.kruijswijkjansen@planet.nl
GRIESHOG
Nederlandse Iona Groep
nieuwsbrief nr. 21
maart 2009
pagina
7
G
ASTVRIJHEID ALS ASPECT VAN
K
ELTISCHE
SPIRITUALITEIT
Brenda Pyle is afkomstig uit Groot Brittannië,
maar woont sinds 1965 in Nederland. In het
mooie plaatsje Ruurlo runt ze een Bed &
Breakfast. Gastvrijheid staat bij haar hoog in
het vaandel en dat heeft voor haar alles te
maken met de Keltische spiritualiteit. Daarover
vertelt ze in het onderstaande interview dat
Emmy Kwakkel met haar had.
Op welke manier heb je kennis gemaakt
met Iona?
In de loop van de jaren had ik al veel gelezen
over de Keltische spiritualiteit. Ik was al eens
naar Ierland geweest en ook The Holy Island
of Lindisfarne heb ik bezocht. De Keltische
spiritualiteit boeide mij heel erg. De predikante
van de Anglicaanse Kerk in Oost-Nederland
(Diepenheim) raadde mij aan een keer naar
Iona te gaan. In 1999 ben ik ernaar toe gegaan
en in die week leek het wel of alle puzzelstuk-
jes in elkaar pasten. Ik ben toen ook actief
geworden in de Nederlandse Iona Groep en lid
van de regiogroep Midden-Oost.
Wat spreekt jou aan in de spiritualiteit van
Iona?
De belangrijkste ontdekking die ik daar deed,
was dat God niet buiten mij is, maar binnen in
mij. En niet alleen in mij, maar in alle schepse-
len. Ook de dieren, de bomen en de planten
bevatten een stukje van God. Dat betekent dus
dat God altijd in je aanwezig is. Dit is voor mij
het belangrijkste kenmerk van de Keltische
spiritualiteit en op Iona heb ik dat ook echt zo
ervaren.
Doordat ik me al zo lang in de Keltische spiri-
tualiteit heb verdiept, herken ik in mijn eigen
leven steeds meer elementen daaruit. Neem
het beeld van de cirkel, dat symbool staat voor
de levenscyclus. Je ziet die cirkel in heel veel
kunstuitingen, zowel op schilderijen, in siera-
den als in de beeldhouwkunst. Prachtige pa-
tronen worden gemaakt van de steeds maar
doorgaande lijn. Het verbeeldt het continue
proces van opbouwen en weer afbreken. Ik
herken dat in mijn eigen leven. Soms loopt iets
stuk, breekt het af en moet je weer helemaal
opnieuw beginnen. Maar doordat je een nieu-
we stap neemt, ontstaat er als het ware ook
weer nieuw perspectief, nieuw leven.
Op welke manier speelt deze spiritualiteit
een rol in je dagelijkse leven?
Ik probeer alles met respect te benaderen
omdat het allemaal van God is. Planten en
dieren net zo goed als mensen. Soms valt dat
niet mee, bijvoorbeeld wanneer het contact
met iemand niet zo lekker loopt. Dan probeer
ik oprecht deze mens toch te waarderen omdat
ik geloof dat ook hij of zij een vonk van God in
zich draagt. Ook deze mens loopt zijn eigen
levensweg en daar mag ik niet over oordelen.
Er is een gezegde van de Indianen dat erop
neerkomt dat je geen kritiek op iemand mag
hebben, tenzij je een jaar in zijn schoenen hebt
gelopen.
Heeft het runnen van een Bed & Breakfast
daar ook mee te maken?
In mijn Bed & Breakfast werk ik vanuit diezelf-
de grondhouding. Iedere gast die binnenkomt
is welkom, is in zekere zin een broer of zus
omdat we allemaal iets van God in ons dragen.
Mijn moeder leerde mij van jongs af aan om
nooit te verzuimen gastvrij te zijn voor vreem-
delingen, want je weet nooit of het een engel
is! (Hebreeën 13:2)
Er komen per jaar heel wat wandelaars en
fietsers bij mij binnen. De meeste wandelaars
lopen het Vogeltrekpad of het Gelrepad. Deze
twee langeafstandswandelpaden lopen zo
ongeveer langs mijn huis. Maar er komen ook
veel fietsers die een tocht door de Achterhoek
maken. In mijn gastenboek schrijven de men-
sen na afloop vaak dat ze het naar hun zin
hebben gehad. Ze waarderen het warme wel-
kom, de gastvrijheid en vaak ook de goede
gesprekken.
Mijn huis ligt aan de rand van Ruurlo, in een
prachtige omgeving. Ik voel me sterk verbon-
den met alles wat groeit en bloeit. Ik heb er
ook plezier in om in mijn tuin te werken. Hierin
herken ik de verwevenheid van het menselijk
leven met dat van de hele schepping, zoals je
dat ook zag bij de Kelten. In een stedelijke
omgeving zou ik mijn ziel tekort doen, ik zou
het daar niet lang uithouden. Maar hier heb ik
mijn plekje gevonden en ik stel dat graag open
voor wie dat wil.
Ben je nieuwsgierig geworden naar de Bed &
Breakfast van Brenda, haar gezellige huis en
mooie tuin? Plan dan een heerlijk weekendje
Achterhoek, pak de telefoon en maak een
afspraak!
Bed & Breakfast 'Secret Garden'
Brenda Pyle
De Zonnenberg 16
7261 CR Ruurlo
0573 45 33 77 of 06 122 91 855
brenda.secretgarden@gmail.com
GRIESHOG
Nederlandse Iona Groep
nieuwsbrief nr. 21
maart 2009
pagina
8
O
RDE VAN DIENST VOOR PERSOONLIJK GEBRUIK
De Iona Community kent een orde van dienst voor een gebedsviering, die wordt gevolgd als leden
bijeenkomen, bijv. in een Family Group, op plenaire vergaderingen of bij andere gelegenheden. Veel
leden gebruiken deze orde van dienst ook voor hun persoonlijk gebed. De orde van dienst staat afge-
drukt in de ledenlijsten van de Members en de Associates. Jarenlang is hij hetzelfde gebleven. Maar
het boekje van 2009 bevat een nieuwe versie en ook een variant voor persoonlijk gebruik. Deze her-
ziening is het resultaat van een tweejarig proces. Enerzijds heeft men een verbinding willen handha-
ven met de ochtenddienst zoals die in de Abbey wordt gehouden, anderzijds heeft men getracht om
het engagement voor gerechtigheid en vrede, zoals die in de regel van de Iona Community tot uit-
drukking komt, ook meer in deze liturgie te laten doorklinken. Dat heeft geleid tot het opnemen van
nieuwe elementen in de orde van dienst en tot aanpassingen in het taalgebruik. Op verzoek van veel
Members heeft men ook een orde van dienst voor persoonlijk gebruik samengesteld. Beide varianten
zijn niet bedoeld voor publieke vieringen, maar voor intern gebruik binnen de brede familie van de
Iona Community. Het is een soort huisliturgie.
We hebben hieronder de Engelse tekst opgenomen van de orde van dienst voor persoonlijk gebruik.
Dan kunt u als lezer van de Grieshog er alvast mee kennis maken en die eventueel thuis gebruiken.
Dit jaar willen we starten met een interne brochurereeks. Een vertaling van de twee orden van dienst
en de toelichting daarop van Kathy Galloway namens de Theological Issues Working Group zou daar-
in niet misstaan.
An Act of Prayer
(for personal use)
Call to Prayer
God says: I will woo you, and lead you into the
wilderness and speak to your heart
Blessed be God for ever.
The world belongs to God
The earth and all its people
How good and how lovely it is
To live together in unity.
Love and faith come together
Justice and peace will kiss
Faith will spring from the ground
Justice will lean down from heaven
Magnificat
Sing out my soul, sing of the holiness of God;
Who has delighted in a woman,
Lifted up the poor, satisfied the hungry,
Given voice to the silent, grounded the op-
pressor,
Blessed the full-bellied with emptiness,
And with the gift of tears those who have never
wept;
Who has desired the darkness of the womb
And inhabited our flesh.
Sing of the longing of God. Sing out, my soul.
Prayer
Loving God, Maker of all
have mercy on me
Jesus Christ, servant of the poor
Have mercy on me
Holy Spirit, breath of God
Have mercy on me
Silence
God of all life
I lay my life before you.
I give my life to you
From whom nothing in me is hidden.
You are before me God, you are behind
You are around me God, you are within
I bring the faith that is in me and the doubt
I bring the joy that is in me and the sorrow
I bring the hope that is in me and the despair
I bring the hurts that I carry and the hurts that I
have caused.
To join these faiths and doubts,
Joys and sorrows, hopes and despairs,
Hurts carried and hurts caused
To the faiths and doubts, joys, sorrows,
GRIESHOG
Nederlandse Iona Groep
nieuwsbrief nr. 21
maart 2009
pagina
9
Hopes, despairs and hurts of my sisters and
brothers.
Do not cast me away from your presence,
and do not take your Holy Spirit from me.
Restore to me the joy of your liberation,
and sustain in me a willing spirit.
For you have shown me the paths that lead to
life
And your presence will fill me with joy.
Word and Wisdom (with space for reflection)
Affirmation
With the whole church
I affirm that I am made in God's image, be-
friended by Christ, empowered by the Spirit.
With people everywhere
I affirm God's goodness at the heart of human-
ity, planted more deeply than all that is wrong.
With all creation
I celebrate the miracle and wonder of life,
the unfolding purposes of God,
forever at work in ourselves and the world.
Prayer for the Iona Community
O God, who gave to your servant Columba the
gifts of courage, faith and cheerfulness, and
sent people out from Iona to carry the word of
your gospel to every creature, grant, we pray,
a like spirit to your church, even at this present
time. Further in all things the purpose of our
Community, that hidden things may be re-
vealed to us, and new ways found to touch the
lives of all. May we preserve with each other
sincere charity and peace, and if it be your
holy will, grant that a place of your abiding be
continued still to be a sanctuary and a light.
Through Jesus Christ, Amen
Universal Prayer for Peace
Lead me from death to life, from falsehood to
truth.
Lead me from despair to hope, from fear to
trust.
Lead me from hate to love, from war to peace.
Let peace fill our lives, our world, our universe.
Peace, peace, peace.
Prayers of the Community
God of power and promise,
You gather and scatter your people to the ends
of the earth;
But wherever we go, we are never beyond the
reach of your love.
Gather me together now with the Iona Com-
munity as I share in our common prayer...
·
of gratitude and concern
·
for the priorities of the Community
·
for the world
·
for the members and Associates of the
Iona Community
May they not fail you, nor I fail them
Living Wisdom
God in heaven,
your name is to be honoured.
May your new community of hope
be realised on earth as it is in heaven.
Give us today the essentials of life.
Release us from our wrongdoing
as we also release those who wrong us.
Do not test us beyond our enduring;
save us from all that is evil.
For you embrace justice, love and peace,
now and to the end of time, Amen.
Silence
To End
Gathered and scattered
God is with us
In suffering and hope
God is with us
Now and always,
God is with us
GRIESHOG
Nederlandse Iona Groep
nieuwsbrief nr. 21
maart 2009
pagina
10
V
ERSLAG
A
SSOCIATES
A
DVISORY
G
ROUP
Y
ORK
, 31
JANUARI
2009
Donderdag 29 januari begonnen Quirine Mer-
tens en ondergetekende aan de reis naar
York. Zaterdag 31 januari was de jaarlijkse
AAG Meeting, de vergadering van de Associa-
tes Advisory Group, waar wij de Nederlandse
Associates vertegenwoordigen. Het was voor
ons de tweede keer dat we deze reis onder-
namen en we merkten allebei dat dat een stuk-
je ontspanning gaf. We wisten waar we naar
toe gingen, wat we zo'n beetje aan elkaar
hadden en dat we niet snel uitgepraat zouden
raken. De bootreis heen was erg rustig, het
weer en de zee dan, en we waren om 10.15
uur al in York. De vrijdag hebben we gebruikt
om te acclimatiseren, te genieten van de
Engelse winkels en voor een bezoek aan de
Minster waar we ook de vesper hebben bijge-
woond. Daar hadden we onze eerste ontmoe-
ting met een andere Afgevaardigde / Repre-
sentative
(Rep's)
van
de
vergadering:
Christoph Grueneisen die de Associates van
Duitsland vertegenwoordigt. Het was een har-
telijke ontmoeting want als buitenlanders onder
al de Britten hadden we verleden jaar al een
soort verbroedering ervaren (ik tenminste om-
dat ik een grote interesse heb opgevat voor
alles wat Duits is...). Omdat we allebei moe
waren en de vergadering voor zaterdag nog
wilden voorbereiden, zijn we niet naar het res-
taurant Betty's gegaan. Elk jaar ontmoeten de
verschillende Rep's elkaar daar om een uur of
8 's avonds. Want ook de Rep's vanuit de UK
reizen al vaak een dag van te voren naar York
om op tijd voor de vergadering aanwezig te
zijn. Zaterdag begon om 11.00 uur de verga-
dering waar we deze hele reis voor hadden
ondernomen. Het is goed eerst met de
Worship te beginnen, ook al is de agenda lang,
de vergadertijd wellicht te kort, het is goed om
samen de ochtendliturgie van de Community
met elkaar te beleven. Op de 31
e
van de
maand worden altijd de overleden leden van
de Community herdacht, inmiddels al een lan-
ge lijst. Ik vond het indrukwekkend om deze
lijst te horen in de setting van deze ontmoe-
ting.
Voor Quirine en mij was het toch wel weer
wennen aan al die verschillende dialecten.
Alleen daarom is het al goed dat we deze reis
en taak samen doen, twee horen en verstaan
meer dan één.
Na het bespreken van de notulen van verleden
jaar gaf Kathy Galloway wat informatie door
ten aanzien van de Community. Ik noem wat
zaken die mij zijn opgevallen.
Er is sinds januari een elektronische versie
van de Coracle die maandelijks wordt uit-
gegeven. Zo is er een snellere mogelijk-
heid van communiceren. Als u die wilt ont-
vangen, adviseer ik u naar de website van
de Iona Community te gaan, daar is vast
wel een mogelijkheid om u aan te melden.
Kathy
vertelde
over
ontwikkelingen
rondom Holy City, een initiatief van de Wild
Goose Resource Group. Het zijn bijeen-
komsten waar zowel ruimte is voor schrift-
lezing, stilte, het prijzen van God, als ruim-
te voor debat, het stilstaan bij keuzes over
leefstijl en de relevantie van het geloof in
een stedelijke omgeving in de huidige sa-
menleving. In Londen is een Holy City ont-
staan en er is een weekend geweest om
Holy City initiatieven te ondersteunen.
Tevens werd verteld dat de Wild Goose
Publishing distributeur is geworden van
'Living the Questions', een alternatief voor
de Alpha cursus, 'an Alpha course for thin-
king christians', aldus het commentaar van
een van de deelnemers van de vergade-
ring.
Kathy gaf een toelichting op de financiële
situatie van de Community. De leden van
de Community hebben positief gereageerd
om extra bij te dragen en er zijn goede ini-
tiatieven geweest die geld hebben opge-
bracht. In de periode voor kerst is er een
tijdelijke
Iona
Community
shop
in
Edinburgh geweest. Deze heeft heel goed
gedraaid, maar het was voor de vrijwilli-
gers wel erg koud. Als ik zulke verhalen
hoor zou ik willen dat Schotland wat dich-
terbij was, het lijkt me geweldig om daarbij
te kunnen helpen.
In kleine groepen hebben we ontwikkelingen in
de verschillende regio's besproken. Daarna
verzamelden we de verschillende hoogtepun-
ten. Bijeenkomsten rondom Columba's Day en
plenaire bijeenkomsten in een regio werden
daarbij genoemd.
Er zijn verschillende nieuwe Associates groe-
pen ontstaan, zoals the Great Lake Group in
de USA en Canada, een Borders-group in
Northumbria en een groep in oprichting in
Malawi!
Na de lunch vertelde Kathy meer over het
nieuwe thema van de Community: Making
Peace. Vrede is een thema waarop de Com-
munity zich al eerder heeft geconcentreerd,
GRIESHOG
Nederlandse Iona Groep
nieuwsbrief nr. 21
maart 2009
pagina
11
maar het is goed er opnieuw mee aan de slag
te gaan. Het komt ook voort uit het bezig zijn
met de eerdere thema's 'armoede' en daarna
'ruimte'. In 2011 zal er in Jamaica een interna-
tionale oecumenische bijeenkomst zijn met de
titel: 'Glory to God and Peace on Earth'. Alison
Swinfen, een lid van de Community zit in de
organisatie van deze conferentie.
Het thema van de vrede wordt in zes verschil-
lende items verwerkt. Ik zal een poging doen
om dit kort in het Nederlands weer te geven (ik
heb de Engelse notulen voor me liggen).
Vrede van het hart
Er is zoveel zelfdestructie in het menselijk
leven, in de huidige tijd. Hoe kunnen we als
christenen met alle andere mensen gezamen-
lijk leren omgaan met krachten die ons lijken te
overweldigen? Hoe kunnen we vertegenwoor-
digers van vrede zijn als we geen vrede met
onszelf kunnen hebben?
Vrede in onze huizen
Hierbij wordt gekeken naar geweld tussen de
verschillende generaties, die vaak ook op gen-
der gebaseerd is. Kunnen christelijke gemeen-
schappen rolmodellen zijn?, Heeft armoede
invloed op de vrede in onze huizen? Hoe zijn
we kerk en hoe zien we naar elkaar om? Hoe
doen we dit op Iona of op andere plekken?
Nieuwe uitdagingen komen op ons af: hoe
benaderen we mannelijke en vrouwelijke
macht, ouderschap en goed en gezond familie-
leven? Committeren we ons om tegen kinder-
arbeid en vrouwenhandel te zijn? Wat betekent
het om in vredige huizen en gemeenschappen
te leven?
Vrede in de virtuele wereld
Er is veel geweld in DVD spellen, in de virtuele
wereld. Hoe gaan christelijke gemeenschap-
pen om met dit soort geweld?
Vrede op aarde
We mogen opnieuw Gods schepping van de
mensheid ontdekken. Hierop was de focus
gericht tijdens het thema Ruimte. Moet er meer
discussie komen over ecologische systemen,
de realiteit van de klimaatverandering hetgeen
veel geweld veroorzaakt in de armste ge-
meenschappen in de wereld?
Vrede in de financiële wereld/wereldhandel
Met het ineenvallen van het financiële systeem
is dit misschien wel het meest dringende item.
Hoe kunnen gemeenschappen over de gehele
wereld zich verenigen en een duurzame sa-
menleving ontwikkelen?
Maak vrede, geen oorlog
Christenen belijden de God van Vrede; paci-
fisme vraagt een hernieuwde aandacht. De
erfenis van leiders als Gandhi en Martin Luther
King is belangrijk. Zeker waar in evangelische
kringen Christus als een soort 'war lord' wordt
gepresenteerd.
Dit is maar een zeer gebrekkige vertaling. Als
u belangstelling heeft voor de Engelse tekst
stuur ik u die graag op. abenjamin@online.nl
Daarna gingen we opnieuw uiteen in kleine
groepen om uit te wisselen hoe we met het
thema vrede in onze regiokringen aan de slag
kunnen gaan.
De tijd ging zeer snel om, de vergadering liep
uit en onze bus vertrok een half uur eerder dan
we hadden gehoopt, dus we verlieten om
15.00 uur al de vergadering.
Daardoor hebben we het afscheid van Kathy,
die dit jaar voor het laatst als leider van de
Community deze vergadering heeft voorgeze-
ten, gemist. Zij heeft een boek aangeboden
gekregen over het restaurant Betty's, de plaats
waar de Rep's elkaar de avond voor de jaar-
lijkse
vergadering
ontmoeten.
Christoph
Grueneisen heeft ons daarvan wel foto's ge-
stuurd, zodat we een beetje het gevoel hebben
daar toch bij aanwezig te zijn geweest.
Ook waren we niet bij de verdeling van het
geld van het Associates Common Fund. Wel
hadden we tussendoor voorstellen voorgedra-
gen om drie projecten te ondersteunen en die
zijn gehonoreerd. Zo krijgt een weeshuis in
Tanzania, dat vanuit de Doopsgezinde ge-
meente in Wageningen wordt ondersteund,
geld uit het Associates Common Fund, daar-
naast een kleinschalig project van een biblio-
theek in Afghanistan, opgezet door een van de
leden van een regiogroep, en de organisatie
Neve Shalom/Wahat-al-Salam. De vergadering
heeft aan nog verschillende andere projecten
geld toebedeeld.
De nieuwe vergaderdatum 30 januari 2010
staat inmiddels in mijn agenda genoteerd!
De terugreis is goed verlopen, al was de zee
wat onstuimiger dan op de heenreis. We kwa-
men een paar sneeuwvlokjes tegen in Rotter-
dam. Een heel verschil met de UK waar op dat
moment op verschillende plaatsen heel veel
sneeuw is gevallen en voor problemen heeft
gezorgd. Ik realiseer me dan weer extra hoe
klein wij mensen toch maar zijn in de natuur.
Op mijn vrouwenkalender staat deze week
deze spreuk van Francis Bacon: 'De natuur
kan men alleen overwinnen door zich ernaar te
schikken'. Zeer toepasselijk.
Annie Benjamin
GRIESHOG
Nederlandse Iona Groep
nieuwsbrief nr. 21
maart 2009
pagina
12
I
ONA
W
EEKEND IN
S
CHOORL
Dit jaar hebben we een lang Schoorl-weekend,
van Hemelvaartsdag 21 mei, 16.00 uur tot en
met zondag 24 mei, 16.00 uur. Het thema luidt:
'Heel de schepping'. Dat kan op twee manieren
worden verstaan: heel in de zin van de gehele
schepping en heel in de zin van healing, heel
maken. Beide aspecten komen in het pro-
gramma aan bod. Praten en doen wisselen
elkaar daarbij af. We hebben zowel binnen- als
buitenactiviteiten. Aan de buitenactiviteiten
kunnen de kinderen ook goed meedoen. In
overleg met de ouders zullen ook enige andere
kinderactiviteiten worden georganiseerd. Maar
we hebben geen geheel verzorgd kinderpro-
gramma.
Voor mensen die nog niet zo bekend zijn met
de Iona Community, biedt dit weekend een
goede gelegenheid om drie dagen in gemeen-
schap te leven en zo kennis te maken met
verschillende aspecten van haar spiritualiteit.
Anderen die al wat langer meedraaien, kunnen
hun kennis en betrokkenheid verdiepen.
De voorbereidingsgroep hoopt weer op een
mooie mix van nieuwe mensen en oudgedien-
den.
Jan Maasen
T
OLERANTIE ALS LEVENSHOUDING
Op 22 november hield Manuela Kalsky een
inleiding over tolerantie als levenshouding op
de najaarsbijeenkomst van de Nederlandse
Iona Groep in Ede. Haar betoog was te lang
om in zijn geheel in deze Grieshog op te ne-
men. Daarom hebben we de tekst ingekort. De
hele tekst kunt u lezen op de website.
Hoe meet je tolerantie? ..... Ik zou de vraag
anders willen stellen: hoe gaan wij om met de
ander? Ik begin bij mezelf, omdat ik ervan
overtuigd ben dat wat je zelf ervaart je gevoe-
ligheid positief of negatief vergroot en je
extra kennis kan opleveren over jezelf en
voor je eigen omgang met de ander.
Als Duitse in Nederland
In de zomer van 1983 veranderde mijn leven
ingrijpend, alleen wist ik dat toen nog niet. Ik
was drieëntwintig jaar, studeerde theologie in
Marburg en had besloten een jaar in het bui-
tenland te studeren. Ik wilde naar die stad die
bij menigeen herinneringen aan of fantasieën
over `drugs, gestolen autoradio's en ongeken-
de vrijheden' oproept: Amsterdam. Het leek mij
spannend om een tijdje in Amsterdam te leven
en te studeren ik herinner me nog goed dat
mijn ouders dat ook érg spannend vonden.
Ik was benieuwd naar Nederland, wilde land
en mensen leren kennen en vooral veel nieu-
we theologische impulsen mee naar Duitsland
terugnemen. Ik kreeg een beurs voor Neder-
landse taal en cultuur op Nijenrode, georgani-
seerd door het ministerie van cultuur en we-
tenschap. Samen met diplomaten uit de hele
wereld deed ik mijn best om de `uien in de
keuken' enigszins Nederlands te laten klinken
en 's middags gingen wij op pad om het cultu-
rele en historische Nederlandse erfgoed te
aanschouwen. U begrijpt: een betere cursus
`integratie' valt niet te wensen. Vrij snel had ik
het Nederlands onder de knie en voelde ik me
in het tolerante en multiculturele Amsterdam
thuis afgezien van de deuken, waaronder
mijn auto met een Duits kenteken regelmatig te
lijden had. Twee jaar later besloot ik niet meer
naar Duitsland terug te keren, maar mijn toe-
komst in Nederland op te bouwen.
Zo werd ik deel van de geschiedenis van
Duitse migranten die tot aan de jaren zestig
van de twintigste eeuw de grootste groep
'vreemden' in Nederland was. Of ik wilde of
niet, ik hoorde nu thuis in het rijtje van diege-
nen die worst, bier, de kerstboom, het turnen
en het winkelen in je vrije tijd naar Nederland
hadden gebracht - en niet te vergeten de
Tweede Wereldoorlog. Vooral de confrontatie
met het Nazi-verleden vanuit het perspectief
van een volk dat door Nazi-Duitsland was
overvallen en bezet, hield me bezig. De com-
plexiteit van de daarmee verbonden oordelen
en vooroordelen tegenover 'de Duitsers'
tegenover het land, waarin ik ben opgegroeid,
waar mijn familie, vrienden en vriendinnen
leven, vond ik lastig. Het raakte me pijnlijk als
men in mijn aanwezigheid over 'de moffen'
sprak. Wanneer ik, min of meer schertsend zei:
"Overigens, er is ook een `mof' in jullie mid-
den", werd verschrikt beweerd, dat ik uiteraard
een uitzondering was en natuurlijk niet ik
daarmee bedoeld werd en bovendien: "Men
kan nauwelijks horen dat je Duitse bent, je
spreekt zo voortreffelijk Nederlands, veel beter
dan prins Bernhard". Kunst!! - het Duitse
accent in het Nederlands van Bernhard was
ook nauwelijks te overtreffen.
GRIESHOG
Nederlandse Iona Groep
nieuwsbrief nr. 21
maart 2009
pagina
13
Mijn identiteit
Zolang ik in Duitsland leefde, was mijn identi-
teit voor mezelf eenduidig. Ik was - als zo ve-
len van mijn generatie met afgrijzen vervuld
over de Tweede Wereldoorlog en over de
Shoa. Hoe had dat kunnen gebeuren? Waar-
om heeft niemand ingegrepen? De leus 'nooit
meer Auschwitz, nooit meer oorlog' was mij uit
het hart gegrepen en ik was er ten diepste van
overtuigd, dat mijn generatie er alles aan zou
doen om antisemitisme en oorlog uit te ban-
nen. Er was geen twijfel mogelijk. Wij zouden
alles beter doen dan de generaties van onze
ouders en grootouders. Ik stond aan de goede
kant, daarvan was ik zeker.
Deze zelfverzekerdheid werd in het buitenland
ineens intens verstoord. Tot mijn verbazing
telde hier niet alleen, wie ik als persoon was,
maar werd ik beoordeeld op grond van mijn
nationaliteit ik hoorde bij een groep, bij 'de'
Duitsers. Mijn naam, mijn accent verraadden
mijn 'anders zijn'. Ik was Duits en daarmee aan
alle ervaringen en projecties blootgesteld, die
voor Nederlanders met Duitsers verbonden
zijn. Een ingrijpende ervaring. Ik begon mezelf
en mijn land met 'hun' ogen te zien. In het be-
gin merkte ik het nog niet, maar in de loop van
de tijd probeerde ik meer en meer mijn afkomst
te verbergen. Ik sprak in het openbaar liever
geen Duits en als het toch moest dan heel erg
zachtjes. Ik perfectioneerde mijn Nederlands
dusdanig, dat er nauwelijks een accent te ho-
ren valt. Deed ik dat uit schaamte, omdat ik in
het buitenland niet als Duitse herkend wilde
worden? Ik kan deze vraag noch bevestigend,
noch ontkennend beantwoorden. Ik wilde er
'gewoon' bijhoren, gewoon - als de persoon die
ik ben. Maar hoe zeer ik me ook aan de ge-
bruiken van de Nederlanders aanpaste, ik
bleef en ik blijf de 'geïntegreerde ander'. En
misschien ben ik dat inmiddels het meest voor
mezelf.
Deze identiteit als geïntegreerde ander en de
daarmee verbonden insider/outsider positie
deel ik met migranten uit andere landen. Zij
draagt bij tot twijfel aan je eigen identiteit, maar
tegelijk opent deze positie ook een nieuw per-
spectief. De vraag: 'Wie ben ik?' is niet langer
eenduidig te beantwoorden. Ik ben Nederland-
se, betekent in mijn geval: Ik heb een Neder-
lands paspoort, ik leef en werk sinds vieren-
twintig jaar in Nederland, maar ik ben in Duits-
land geboren en opgegroeid. Ik heb Duitse
ouders, die de Tweede Wereldoorlog nog heb-
ben meegemaakt, de eerste drieëntwintig jaar
van mijn leven werd ik door de Duitse cultuur
gevormd. Ik ben een Duitse Nederlandse. Mijn
identiteit, mijn ik, ervaar ik niet als onverander-
lijk noch als aan een bepaalde nationale es-
sentie gebonden. Zij is een Duits-Nederlandse
constructie, waarin alle facetten van eveneens
identiteitsbepalende (levens)ervaringen als
witte, economisch onafhankelijke, heterosek-
suele vrouw een rol spelen. Niet stabiele
wezenskenmerken, maar het zowel door toeval
alsook door het bewust gekozen `toebehoren'
bepalen het proces van deze identiteitsvor-
ming.
Mensen die hun land van herkomst hebben
verlaten of die op een andere manier met hun
anders-zijn ten opzichte van een meerder-
heidscultuur worden geconfronteerd, hebben
met deze vorm van `onzekerheid en twijfel' te
maken. Zij moeten zoeken naar een aan de
nieuwe context aangepaste identiteit. Ook al is
identiteit nooit statisch en eenduidig - nog nooit
was identiteit in Europa zo veelgelaagd als aan
het begin van de 21 eeuw. De reden hiervoor
is de wereldwijd te constateren emancipatie-
en migratiebewegingen, die in de tweede helft
van de 20
ste
eeuw Europa bereikten.
Meervoudige identiteiten
De onzekerheid die vandaag de dag onder de
bevolking in West-Europa te bespeuren is, is
niet alleen een gevolg van de terroristische
aanslagen op 11 september 2001. Zij is een
reactie op ontwikkelingen die zich vooral in de
tweede helft van de 20
ste
eeuw hebben vol-
trokken.
De feministische beweging is daarbij als een
van de factoren te noemen en het daaruit
voortgekomen gender-onderzoek. Patriarchale
identiteitsconstructies van mannelijkheid en
vrouwelijkheid werden bekritiseerd en met
GRIESHOG
Nederlandse Iona Groep
nieuwsbrief nr. 21
maart 2009
pagina
14
behulp van het differentiedenken - het zien van
verschillen tussen mannen en vrouwen, maar
ook tussen vrouwen onderling - ging men op
zoek naar nieuwe concepten van identiteit.
Van oudsher overgeleverde hiërarchische
relaties tussen de seksen kwamen onder druk
te staan, maar nieuwe vormen van samenle-
ven tussen mannen en vrouwen die op gelijk-
heid berusten, ontwikkelen zich maar mond-
jesmaat en moeten in onze samenleving zeer
moeizaam worden veroverd. De vaak kleine
stappen voorwaarts ontmoedigen velen, vooral
veel vrouwen, en men keert vaak terug naar
de traditionele rolverdeling, want dat is een
stuk makkelijker, daar zijn onze structuren op
gericht.
Een andere ontwikkeling, die een bijna nostal-
gisch verlangen naar zekerheid en geborgen-
heid aanwakkert en daarmee de roep naar een
nationale identiteit in de West-Europese lan-
den versterkt, is de globalisering en de daar-
mee wereldwijd verbonden migratiebeweging.
Europa is inmiddels een immigratiegebied,
waarin mensen van verschillende culturen en
religies leven. De ander, de vreemde die vijftig
jaar geleden nog op een veilige afstand bleef,
is door de mondialisering en de daarmee sa-
menhangende migratie onze buurman of buur-
vrouw geworden (...)
Het Human Development Rapport 2004 van de
VN-ontwikkelingsorganisatie United Nations
Development Programme (UNDP) toont aan
dat in de laatste decennia van de twintigste
eeuw een van de grootste migratiegolven uit
de geschiedenis van de mensheid heeft
plaatsgevonden. Tussen 1980 en 2000 steeg
het aantal immigranten dat uit Azië, Afrika en
de Amerikaanse continenten naar de Europe-
se Unie kwam met 75 procent. Deze migratie-
golf ging gepaard met revolutionaire verande-
ringen in de technologiesector. Overal ter we-
reld zijn migranten vandaag de dag in staat om
dubbele of meervoudige identiteiten te ontwik-
kelen. Zij bouwen een nieuwe identiteit op in
hun nieuwe thuisland en houden tegelijk vast
aan de identiteit van hun land van herkomst
via de nieuwste technologische communicatie-
kanalen en transportmogelijkheden. De au-
teurs van het rapport menen, dat landen die
immigranten opnemen geen assimilatie van
hen moeten verwachten. In plaats daarvan
moeten immigratielanden zich openstellen
voor deze nieuwe meervoudige identiteitsvor-
ming en politieke maatregelen nemen, zoals
bijvoorbeeld het toestaan van twee paspoor-
ten. Iemand kan Turk en Nederlander zijn.
Meervoudige identiteiten zijn een feit in een
dynamisch geworden wereld, zo stelt het rap-
port. Wie meent dat deze ontwikkelingen van
voorbijgaande aard zijn of dat zij te stoppen
zijn, vergist zich. Zij zijn inherent aan de mon-
dialisering die eerder zal toenemen dan afne-
men. Het `omarmen van diversiteit' is dan ook
de enige duurzame weg naar stabiliteit, vrede
en democratie. Dat gaat een heel stuk verder
dan `tolerantie'.
Wij moeten ons nuchter de vraag stellen, hoe
wij elkaar recht kunnen doen. Hoe kunnen wij
de voor ons `vreemde' in zijn eigenheid begrij-
pen, zonder hem of haar te willen annexeren?
Hoe kunnen wij gemeenschappelijkheden ont-
dekken en samen aan een vreedzame samen-
leving bouwen, zonder de distantie te verlie-
zen, om verschillen te onderkennen en te er-
kennen? Hoe kunnen wij mannen en vrou-
wen uit verschillende culturen en met verschil-
lende levensovertuigingen - zonder dwang en
met erkenning voor elkaars waarden samenle-
ven?
Een `hermeneutiek van de vreemde'
De Duitse theoloog en missioloog Theo Sun-
dermeier heeft hier behartigenswaardige din-
gen over gezegd. (..) In onze omgang met de
vreemde onderscheidt hij drie modellen:
Het eerste noemt hij het gelijkheidsmodel.
We zien 'de vreemde' als gelijk aan ons, als
een mens, waarmee te communiceren valt. Als
dat niet zo is, moet diegene door opvoeding,
religie en civilisatie tot mens worden gemaakt,
aldus het devies van bijvoorbeeld de Spaanse
dominicaan Bartholomé de Las Casas (1484-
1566), die Columbus op zijn tweede reis naar
Amerika begeleidde en bekend staat als `de
apostel van de indianen'. Deze koloniale ma-
nier van het zien van de `vreemde', die het
anders-zijn van de ander buiten beschouwing
laat, behoort nog niet tot het verleden. In de
huidige discussie over integratie is dit stand-
punt zeer herkenbaar: De ander moet zo zijn
of worden als wij, assimilatie luidt het devies.
Het tweede model in de omgang met de ander
noemt Sundermeier het alteriteitsmodel.
Daarin wordt de ander als `gans anders' ge-
zien en is daardoor of bedreigend of zo exo-
tisch aantrekkelijk dat hij of zij mij mijn eigen
cultuur doet vergeten en ik de overstap naar
een andere cultuur of religie maak.
GRIESHOG
Nederlandse Iona Groep
nieuwsbrief nr. 21
maart 2009
pagina
15
En tot slot het derde model van de comple-
mentariteit. Hier noemt Sundermeier drie
reacties op de ontmoeting met de vreemde:
a. `De vreemde' wijst je op je eigen tekorten.
Hij of zij vult je aan in je verlangen naar
heelwording. De ander wordt toegeëigend
en geïncorporeerd. De ontmoeting met de
ander is gericht op de verrijking van jezelf.
b. De ander is een omweg om bij jezelf te
komen. Hij/zij dient als spiegel van je eigen
zelf. Het `jij' versterkt het `ik'. De poging tot
het verstaan van de ander is door de ego-
centrische waarneming van het eigen ik
als subject gefilterd. Wel heeft deze ont-
moeting tot gevolg, dat het `ik' verandert.
c. Het `ik' wordt door het `jij' geconstitueerd.
Het `jij' moet dan wel als vreemd en niet
slechts als aanvullend worden gezien.
Ethiek wordt hier door alteriteit, door an-
ders-zijn, bepaald, zoals dat ook bij de
Franse filosoof Levinas het geval is. (..)
Sundermeier pleit dan ook voor een `herme-
neutiek van de vreemde', waarin `respect' voor
de ander, voor vreemde religies en culturen en
de `erkenning' van het verschil belangrijke
thema's zijn. Respect voor de ander heeft voor
hem alles te maken met `verwondering' die hij
als de oergrond van de hermeneutiek be-
schouwt.
De kunst van de empathie
U begrijpt: in dit concept wordt niet het `recht
op beledigen' bepleit, zoals dat de laatste tijd
zo vaak als hoogste goed van de verlichting
werd opgeëist, maar het beoefenen van `de
kunst van de empathie' - het zich kunnen ver-
plaatsen in de situatie van de ander, wat bij-
draagt tot wederzijdse `sympathie'. Empathie
en sympathie mogen het verschil tussen het
`ik' en de `ander' niet opheffen, maar zij maken
het mogelijk de ander te zien, zonder hem of
haar tot jezelf te willen herleiden. Zij hoeven
niet hetzelfde te worden als ik ben. Het verschil
tussen het ik en de ander moet juist worden
bewaard. Pas als we hebben geleerd in de
vreemde juist niet alleen onszelf te zoeken en
het vreemde niet langer alleen als het vreemde
in onszelf te zien, maar de vreemde als
vreemde waar te nemen, kan het begrijpen
beginnen.
Mij lijkt dit inzicht van wezenlijk belang in de
omgang met `de vreemde' in onze samenle-
ving. Het vraagt veel van ons, vooral een grote
mate aan zelfreflectie en zelfkritiek. Wil je je
beperkte blik door die ander laten verruimen?
Wil je je eigen horizon verbreden en afstappen
van het idee dat jouw wereldvisie de enig ware
is? Wil je je naaste liefhebben als jezelf - om
maar een bijbelse waarde in de omgang met
elkaar te noemen - dan zul je je ook altijd de
empathische vraag moeten stellen: wat doen
mijn uitspraken `met de ander'?
Bijvoorbeeld wordt het niet tijd om het ge-
koesterde anti-Duitse sentiment van het
Nederlandse
spreken
over
`de
moffen'
overboord te zetten? Is de oranje staalhelm
voor het gebruik bij de WK voetbal in Duitsland
nou werkelijk Nederlandse humor of gewoon
wansmaak en een belediging voor een volk dat
als geen ander in de afgelopen zestig jaar aan
de verwerking van het Nazi-verleden heeft
gewerkt? (...)
Leren denken in veelvoud
De consequentie van het omarmen van diver-
siteit is het afscheid nemen van ons mono-
denken, van ons denken in eenheid en in één
waarheid namelijk de onze. Het is een plei-
dooi voor het denken in veelvoud.
Maatschappelijk gezien is `veelvoud' al lang
een feit. In een gemondialiseerde wereld zul-
len de verschillen in cultureel en religieus op-
zicht alleen maar toenemen en duidelijker op
de voorgrond treden. Nu weigeren we nog
deze verscheidenheid in ons denken en in
onze opvatting van identiteit te integreren,
maar we zullen er niet aan ontkomen. Ook in
Nederland zullen steeds meer mensen met
een meervoudige identiteit leven, samenge-
steld uit verschillende culturen en religies,
zoals het VN-rapport benadrukt. We zijn `post-
koloniale subjecten' geworden en moeten er-
kennen dat wij in een wereld leven waarin wij
vaak kolonisator en gekoloniseerde tegelijk
zijn. De scheidslijn tussen beide is niet een-
duidig. Een gevolg hiervan is ook de koloniale
structuren van ons denken open te breken en
van een statische opvatting van identiteit, die
mensen binnen een of/of schema in `autoch-
toon' en `allochtoon' indeelt, af te stappen. Een
meervoudige culturele en religieuze identiteit
toelaten, betekent ruimte maken voor een
denken in en/en, waarin de onderlinge ver-
schillen niet als bedreiging maar als een verrij-
king kunnen worden gezien.
Ook in de theologie gaan er inmiddels
stemmen op die spreken van 'multiple religious
belonging'. Daarbij gaat het om mensen die
zich met meer dan één religieuze traditie
verbonden voelen, een verschijnsel dat onder
oosterse religies niet nieuw is, maar in het
GRIESHOG
Nederlandse Iona Groep
nieuwsbrief nr. 21
maart 2009
pagina
16
westen tot de nodige discussies leidt. Welke
consequenties heeft het als men de eigen
religieuze traditie trouw wil blijven, maar
tegelijk ook Gods waarheid in een andere
religieuze traditie ontdekt? Ligt hier alleen een
probleem voor het christelijke zelfverstaan, of
ook een kans om de eigen horizon te
verbreden, door te geloven in een waarheid
die groter is dan de waarheidsclaims van
religieuze tradities?
Het mooiste voorbeeld van een poging om
meervoudige cultureel/religieuze identiteiten te
bevorderen, heb ik laatst gelezen in het boek
Let's make love. 27 onmogelijke liefdes,
samengesteld door Annet de Groot en Frénk
van der Linden. Daarin komen bi-culturele en
bi-religieuze paren aan het woord over de
problemen en kansen van multiculturele
relaties. Het verhaal van Susan en Yahya
heeft mij nog lang bezig gehouden. Zij is een
Deense jodin en hij is moslim en komt uit
Marokko. Ze hebben elkaar leren kennen bij
een mimeopleiding in Amsterdam. Net als bij
de andere stellen, die in het boek aan het
woord komen, en die een van buitenaf gezien
`onmogelijke liefde' leven, was het ook bij
Susan en Yahya vooral `de groep' bekenden,
familie, vrienden die het voor de geliefden
moeilijk maakte. Ze moesten niet alleen met
hun verschillen op persoonlijk gebied dealen,
nee, ze krijgen ook nog de zeer problemati-
sche situatie in het middenoosten op hun bord.
Maar ze zijn niet bereid hun liefde vanwege
het joods-palestijns conflict op te geven. Met
behulp van hun mimevoorstellingen, die zij
voor kinderen geven, proberen zij het denken
in vriend en vijand te verminderen. Hun
dochter hebben zij een arabisch-joodse naam
gegeven: Blume Yamina. Voor hen is zij een
teken van hoop te midden van een hopeloze
oorlog. Zij willen hun kind bi-cultureel en bi-
religieus opvoeden en het beste van beide
tradities aan haar doorgeven. Een bijdrage aan
de vrede tussen de volkeren, onder het motto:
de Joslims komen!
Dr. Manuela Kalsky is theologe en directeur
van het Dominicaans Studiecentrum voor
Theologie en Samenleving te Nijmegen.
Voor meer publicaties van Manuela Kalsky,
zie: www.manuelakalsky.nl
Op 1 december is het nieuwe multimediale
project W!J gestart, waar naast het DSTS
ook Stichting Echte Welvaart en de Inter-
religieuze Werkplaats bij betrokken is.
Zie www.nieuwwij.nl
A
GENDA
21 t/m 24 mei - Iona weekend
Doopsgezind Broederschapshuis Schoorl
Zie voor meer informatie blz. 12.
13 juni a.s. - Columba's Day
Doopsgezinde Kerk te Wageningen
Arboretumlaan 1A
Tijd: 14.30 tot 21.00 uur
Zie voor informatie blz. 3.
V
OLGENDE NUMMER
G
RIESHOG
Het volgende nummer van Grieshog zal in
juni/juli 2009 verschijnen.
Bijdragen zijn altijd welkom. Graag uiterlijk half
juni 2009 sturen aan de redactie:
e-mail: mertens.lodder@12move.nl
C
OLOFON
Grieshog is een uitgave van de Nederlandse
Iona Groep. www.ionagroep.nl
Grieshog is de naam voor een gloeiend kooltje
dat de Ieren vroeger de zomer en de nachten
door bewaarden om daarmee als het nodig
was het vuur weer te doen oplaaien. De Iona-
beleving is net een Grieshog: vaak een wat
verborgen bewustzijn dat ook ineens weer
springlevend kan zijn!
Secretariaat
Quirine Mertens
Cederlaan 12
9401 RC Assen
e-mail: mertens.lodder@12move.nl
gironummer: 9350513
Redactie
Emmy Kwakkel, Jan Maasen, Quirine Mertens
Iona Community, Schotland
Glasgow Office, 4th Floor, The Savoy Centre
140 Sauchiehall Street
Glasgow G2 3DH
tel: 00 44 141 332 63 43
e-mail: ionacomm@gla.iona.org.uk
Iona Abbey, Isle of Iona
Argyll PA76 6SN
tel.: 00 44 1681 700404
e-mail: ionacomm@iona.org.uk
www.iona.org.uk
