nr. 22, juli / augustus 2009
Nederlandse Iona Groep
nieuwsbrief nr. 22
juli / augustus 2009
pagina
1
V
AN DE REDACTIE
De inhoud van deze Grieshog doet me denken
aan het mooie lied dat in de bundel 'Opstaan'
staat:
Wie gaf de regenboog zijn kleuren?
Wie deed in zee het zout erbij?
.........
God heeft dat gemaakt.
Ik moest daaraan denken omdat ik me er
steeds weer over verwonder dat er elke keer
voldoende kopij wordt aangeleverd om een
goed gevulde en boeiende Grieshog te maken.
Ook dit keer zijn er weer heel verschillende
bijdragen. Naast het nieuws uit de Iona Groep
zelf (regionieuws, verslag van Columba's Day
en van het Schoorlweekend), is er een artikel
van René Silvis met gedachten rond de Iona
Community en heelheid, vertelt Annie Benja-
min over een roze viering in Ede, doet Leny
Janssen verslag over haar reis naar Iona en
neemt Tjitske Bongers ons mee van Iona naar
Holy Island. En alsof dat allemaal nog niet
'lekker' genoeg is, werpen we tot slot met
Tineke van der Kruk een blik in de Schotse
keuken. Wegens ruimtegebrek worden de
bijbehorende recepten bewaard voor de vol-
gende Grieshog.
Op de vraag 'Wie gaf de Grieshog zijn kleu-
ren?' kun je natuurlijk antwoorden, dat de
Grieshog gemaakt wordt door al die verschil-
lende auteurs. Maar mij bekruipt toch een die-
per gevoel. Hier herken ik de 'Geest, stuw-
kracht, God ten diepste, liefdesgave, harten-
kreet en laatste zucht'. Alweer een regel uit
een ander mooi Iona-lied.
Met de laatste regel van dat lied wil ik jullie
allemaal een hele goede zomer toewensen:
... waai, waai, nieuwe wind,
waai schoon, wek levenslust.
Emmy Kwakkel
N
IEUWS UIT DE
R
EGIOGROEPEN
Regio Midden-Oost
Vrijdagavond 26 juni jl. heeft onze regiogroep
het seizoen afgesloten bij ons verst wonend lid
in Ruurlo. We hebben nog een poosje in de
tuin kunnen zitten, maar toen werden we toch
naar binnen verdreven door de regen. Het was
een goede avond waar we verhalen uit ons
leven hebben gedeeld, en ook de organisatie
van Columba's Day hebben gememoreerd. De
organisatie van de dag heeft wel een wissel
getrokken op onze regioavonden dit seizoen.
We kijken echter met veel plezier terug op een
mooie dag, waarop we zo hebben geboft met
het weer. Dat we in de tuin konden eten,
maakte de dag extra feestelijk.
Zoals gebruikelijk op de laatste avond, hebben
we geëvalueerd en geïnventariseerd wie er
verder wil gaan in het volgende jaar. De huidi-
ge leden willen in ieder geval doorgaan en we
hebben al een aspirant lid die zijn inzet ten
volle heeft getoond door ons bij te staan met
het opruimen na Columba's Day. Er is dan nog
een plaats vrij in de groep. Als iemand belang-
stelling heeft en woont in de regio Midden-
Oost dan kan zij/hij contact opnemen met on-
dergetekende. We komen op vrijdagavond
samen, meestal in Wageningen, waar de
meeste van onze leden wonen.
In het nieuwe seizoen willen we gaan werken
met de nieuwe brochure over de regel van de
Community, die op 10 oktober uit zal komen.
Tevens hebben we besloten dat we de Act of
Prayer for personal use, zoals die in de Gries-
hog van maart 2009 heeft gestaan, zullen
gaan gebruiken als leidraad voor onze vierin-
gen. Als je de tekst vaker gebruikt kunnen de
woorden en de beweging van het gebed wat
dieper gaan gronden in je binnenste.
Tot zover het bericht uit de regio Midden-Oost.
Een heel goede zomer gewenst aan iedereen!
Annie Benjamin
0318-621897
GRIESHOG
Nederlandse Iona Groep
nieuwsbrief nr. 22
juli / augustus 2009
pagina
2
C
OLUMBA
'
S
D
AY
'B
OOM
:
B
EELD EN
S
PIEGELBEELD
'
Lente
Het licht in de bomen
De bomen in het licht
Zij laten het licht maar stromen
En dansen in het licht
De dansende lichtende bomen
Hun kruinen hoog in de lucht
Blozende bloesem blijft maar komen
In de trilling van het licht
De strelende trilling het licht
Roept wakker wat ligt te dromen
Dit stralende tedere licht
Wekt hen opnieuw tot groene bomen
Janna van Loon
Op 13 juni jl. is in Wageningen Columba's Day
gevierd: een dag van ontmoeting, bezinning en
commitment. We hebben ongeveer 70 mensen
mogen begroeten, waaruit blijkt dat de interes-
se voor de spiritualiteit van Iona groeit.
Na de ontvangst met koffie, thee en onder
andere zelfgebakken 'flapjacks' hield Tini
Brugge een inleiding over het thema 'Boom:
beeld of spiegelbeeld'. Daarna kreeg iedereen
de gelegenheid om een uur lang te wandelen
in het Arboretum De Drijen, waarvan minstens
een half uur in stilte. Diegenen die liever in de
kerk (of kerktuin) bleven, konden zich bezin-
nen op het thema aan de hand van een af-
beelding van een boom of een gedicht. Na
terugkomst werden de ervaringen met elkaar
gedeeld. Dit leverde een mooi stilleven op van
planten en vruchten, die op een schaal werden
gelegd:
Er werden ook mooie gedachten verwoord en
sommigen hadden een gedicht geschreven,
waarvan er hier twee zijn afgedrukt.
In de ruimte van een beuk
Ruwe oudheid wortelt zich in de aarde,
als een cirkelend gewei
grazend voorbij het gazon,
met kommetjes van poeltjes water,
in de schaduw van haar kapsel,
groenblond.
Aan het bos de weg naar boven,
aan het veld tot aan de geurende grond.
In de hemelse takkenpaden
zingen de engelen
van de schepping,
in haar luchtig bladerende lichtende plafond.
Krakend tasten mijn voeten,
in de uiterwaarden van de stronk,
die centraal opstamt
in ranke massiviteit met knoesten,
in de eeuwige rondgang van voetstappen
in de aarde,
tijd,
God en zon
Alex de Brouwer
De gezamenlijke maaltijd kon vanwege het
prachtige weer heerlijk in de kerktuin worden
genuttigd. Daarna volgde de viering van 'ver-
nieuwing van commitment'. Al met al kunnen
we terugkijken op een zeer geslaagde dag!
Emmy Kwakkel
GRIESHOG
Nederlandse Iona Groep
nieuwsbrief nr. 22
juli / augustus 2009
pagina
3
I
ONA
-
WEEKEND IN
S
CHOORL
Donderdag 21 mei 2009, Hemelvaartsdag
Om kwart over drie gaan we op weg naar
Schoorl. De lezing van Hans Stolp van gister-
avond over goede communicatie zit nog in ons
hoofd. Wie weet, komt het nog wel van pas
tijdens gesprekken dit weekend. Onderweg
naar het westen wordt de lucht blauwer en
blauwer. Afgezien van een korte file bij
Schoorldam, verloopt de reis goed.
Nadat we de sleutel hebben ontvangen bren-
gen we eerst onze spullen naar onze kamer en
na het inrichten van de kamer gaan we terras-
waarts, voor een bakje koffie of thee. Daar
begroeten we bekenden, iets minder bekenden
en nieuwkomers.
Dan is het ook zomaar weer tijd voor de
avondmaaltijd. Tijdens die maaltijd zit ik tegen-
over de kleindochter van Waling Dykstra. Afge-
lopen zaterdag tijdens de spirituele wandeling
van de Stienser Fermanje naar de Hallummer
Fermanje, had ik nog een oud volksverhaal,
over twee reuzen in het Stienser Âldlân, van
hem voorgelezen.
Na die maaltijd mag ik meteen aan de slag met
corvee, want samen leven in een community
betekent ook samen zorg dragen voor het huis
waar je in leeft met elkaar.
Daarna komen we bij elkaar in de serre voor
een officiële kennismaking. Daar mag ieder
voor zich opschrijven wat hij of zij van dit
weekend verwacht. We schrijven dat op een
houten schijfje, waar we ook onze naam op
schrijven. Op die manier is iedereen meteen
van een naambordje voorzien. We praten ver-
volgens met iemand die we nog niet zo goed
kennen over die verwachting.
Daarna is het tijd om in te zingen voor de wel-
komstviering, het werk is gedaan, dus zeggen
we Amen.
Na de viering maken Jan en ik een vier trap-
pen wandeling naar de uitkijktoren. We kunnen
vanaf die toren mooi de zon in de zee zien
zinken. Op de terugweg dalen we via het klim-
duin weer af naar het Broederschapshuis. In
de serre is er daarna tijd voor een hapje en
een drankje.
Vrijdag 22 mei 2009
Om zes uur ben ik al wakker en in het vroege
ochtendlicht maak ik een ochtendwandeling.
De vogels zijn al veel eerder ontwaakt en trak-
teren mij op een gratis concert. Wanneer ik
achter de kerk langs loop zie ik langs de kant
van het pad een lijsterbestak liggen. Die tak
doet mij denken aan onze lijsterbesboom in de
voortuin. Daar hebben voor het derde opeen-
volgende jaar de pimpelmezen de nestkast
veroverd op de koolmezen. Ze vlogen toen wij
weg gingen af en aan om hun jongen van
rupsjes te voorzien. Ik leg de tak neer in de
kerk om het middelpunt van de vieringen op te
sieren.
Daarna ga ik op het terras zitten schrijven,
lezen en theedrinken tot het tijd is voor de
ochtendviering. De viering staat in het teken
van de schepping, die wij deze dag gaan be-
werken en bewaren.
Na ontbijt en koffie en goede gesprekken op
het terras, wordt er een film getoond over Iona.
Mc Leod himself geeft commentaar bij die film,
die laat zien hoe de Abbey weer werd opge-
bouwd.
Na de lunch en nog meer goede gesprekken
gaan we op weg naar Staatsbosbeheer. De
boswachter vertelt ons eerst het een en ander
over de Schoorlse duinen. Daarna gaan we
aan de slag met handzaagjes en snoeischaren
om verschillende bomen te vellen. De kinderen
hadden het liefst een kettingzaag willen heb-
ben, maar dat was toch beter van niet. Den-
nen, berken, eiken en vogelkers worden weg-
gehaald, zij zouden anders de heide totaal
verdringen. De bomen die geveld moeten wor-
den, mogen niet langer zijn dan twee meter, de
'Gerke-norm'. Net als bij de 'Balkenende-norm'
wordt die af en toe fors overschreden, soms
wel tot drie keer. Van drie dennenstammen
wordt een kunstwerk gemaakt, een poort naar
de toekomst. Jong en oud zijn druk in de weer
en het werk wordt slechts kort onderbroken
voor een drinkpauze. Als de klus is geklaard,
worden berkenstammen meegenomen naar
het Broederschapshuis. Daar wil de jeugd
morgen een vlot van gaan maken op het
strand.
Werken in de natuur zorgt voor een gezonde
trek en het diner gaat er meer dan goed in.
's Avonds is er een "Wee sing", dat is een klei-
ne sing, als tegenhanger van de Big sing op
Iona. Direct aansluitend aan de sing is de
avondviering rond scheppingspiritualiteit. Wie
dat wilde, mocht iets meenemen uit het bos
voor in het midden van de kring. Tijdens de
viering mogen we iets vertellen over het stukje
natuur dat we hebben meegenomen. Er wordt
gevraagd of we ook geraakt zijn door dennen-
appels, bomen en takken. Gelukkig niet, stel je
voor zeg, ik moet er niet aan denken.
Na de viering genieten we onder genot van
een drankje na van deze schitterende dag.
GRIESHOG
Nederlandse Iona Groep
nieuwsbrief nr. 22
juli / augustus 2009
pagina
4
Zaterdag 23 mei 2009
Bij de eerste blik naar buiten zie ik dat het al
weer heerlijk zonnig is buiten. Samen met Jan
maak ik een korte ochtendwandeling door het
bos achter het Broederschaphuis. De vogels
zijn al weer ontwaakt en fluiten er vrolijk op los.
We zien en horen ook een specht, die er driftig
op los hamert. Voor we naar de ochtendviering
gaan, drinken we nog een bakje thee op het
terras. Daar zijn al meer vroege zonneaanbid-
ders neergestreken.
De ochtendviering staat deze dag in het teken
van heel maken.
Na het ontbijt en de koffie wordt er uitleg ge-
geven over de healing dienst van vanavond.
Geen Jomanda achtige toestand, maar werke-
lijke oprechte aandacht voor elkaar. Een hand
op hoofd en schouder, om zo aan elkaar, de
liefde en kracht van de Eeuwige door te geven.
Voor en na die uitleg is er ook oprechte aan-
dacht voor elkaar tijdens gesprekken op het
terras. Ook is er de mogelijkheid om boeken te
kopen over Iona en andere spirituele zaken.
Om het komende seizoen weer fris aan de slag
te kunnen gaan met de vieringen in Stiens en
Hallum, maak ik daar goed gebruik van door
onder andere het worship boek van de com-
munity te kopen.
Na de lunch is er de mogelijkheid om aan een
van de drie workshops mee te doen. Symboli-
sche armbanden maken, Keltische elementen
in de liederen van de Iona Community en uit-
leg over een hongerdoek, 'de schepping bewa-
ren'.
Jan bedenkt voor ons tweeën nog een vierde
workshop in de vorm van een wandeling naar
het strand. Ik doe daar graag aan mee en on-
derweg pinnen we meteen even wat geld van-
wege de boek-aankopen. Onderweg naar en
van het strand heb ik wel de neiging om ver-
schillende boomsoorten te ontwortelen. Op het
strand komen we nog meer mensen tegen die
voor een alternatieve workshop hebben geko-
zen. Op de terugweg nemen we een flink ijsje,
want we waren bang dat we calorieën kwijt
geraakt waren.
We zijn precies op tijd terug voor het avond-
eten en dat valt er prima in, met extra toetjes.
Na het eten wordt in de serre een Ceilidh ge-
houden, een soort van bonte avond. Allereerst
krijgen we een film te zien over de bouw van
het vlot, kompleet met zeil. Met dat vlot zou St.
Brandaan naar Iona moeten varen. Helaas
waren de berkenstammen nog zwaar van het
vocht, maar de pret was er niet minder om.
Verder wordt er gemusiceerd, gezongen en
voorgedragen: wat een talenten en wat een
gezelligheid. Daarna is het voor de kleintjes tijd
om te gaan slapen.
Nadat de kleintjes naar bed zijn gebracht, is
het tijd voor de healing dienst. Petrus vraagt
zich af welke truc Jezus toch toepast bij zijn
genezingen, want de genezingen hebben niet
allemaal een vast patroon, er is steeds weer
iets anders. Het is geen truc, het is oprechte
aandacht voor de medemens. In de gebeden
worden namen genoemd van mensen die
heelheid nodig hebben.
Tijdens de handoplegging wordt telkens de
volgende bede uitgesproken:
Dat de Geest van God
die onder ons wil wonen
je vinden mag en raken
in lichaam ziel en geest
en helen van dat wat je schaadt
in Jezus naam. Amen.
Drie mensen die in het midden staan leggen
de handen op de hoofden van zes mensen die
neerknielen. De mensen die weer zijn opge-
staan leggen een hand op een schouder van
de volgende mensen die knielen. Later worden
ook handen op schouders gelegd van mensen
die een hand op een schouder leggen. Zo
ontstaat aan het eind van de handopleggingen
een soort Keltische knoop van mensen. Zeer
indrukwekkend! Diep onder de indruk verlaten
we de kerk.
In de serre wordt er nog een poosje over na-
gepraat.
Zondag 24 mei 2009
De laatste dag van het Iona weekend is al
weer aangebroken. Ook deze dag schijnt de
zon weer volop. Het ochtendgebed heeft he-
laas plaats moeten maken voor het inpakken
van onze spullen. Gelukkig weten we nog wel
tijd te maken voor een korte ochtendwande-
ling.
GRIESHOG
Nederlandse Iona Groep
nieuwsbrief nr. 22
juli / augustus 2009
pagina
5
Na het ontbijt en het ontruimen van onze ka-
mer starten we om tien uur met de pelgrims-
tocht. Voor we aan de wandel gaan vertelt
Gerke in de kerk een verhaal en zingen we
met elkaar een lied. Vervolgens staan we nog
even stil bij het huis tegenover het Broeder-
schapshuis, wat ooit als toevluchtsoort aan
verschillende mensen onderdak bood. Daarna
gaan we op weg.
Het eerste deel van de wandeling voert ons
door de polder. De geuren en geluiden zijn
daar totaal verschillend van die in het bos. We
horen er de roep van de kievit en de grutto,
terwijl we worden aangestaard door koetjes en
kalfjes. Daarover vertelt Gerke ons wat, naast
een verhaal over het belang van een beuken-
heg. In haar nederigheid de spil van de sa-
menleving.
We lopen daarna het bos en de duinen weer in
en beklimmen de uitkijktoren. Daar vertelt Eric
ons het een en ander over de omgeving, tot
het voor Gerke lang genoeg heeft geduurd.
We lopen daarna in stilte verder naar het
mooie witte kerkje van Groet. We vleien ons
daar neder in het groene gras of op een bank-
je. Wasvrouwen bleekten daar in vroeger tijden
de was. Halle, Halle, Halle, luja.
We lopen weer verder door duinen en bos en
passeren zelfs een heuse tafelberg. Tijdens de
wandeling staan we nog een paar keer stil
voor een verhaal en een lied. Ook vertellen we
elkaar wat we niet langer meer willen dragen
op ons levenspad en welke dingen we juist
heel graag mee willen nemen op de weg die
nog voor ons ligt.
Bijna aan het eind van de wandeling staan we
nog even stil boven op het klimduin. We laten
daar een schaal water rond gaan om elkaars
handen te zegenen met liefde en kracht. Het is
ontroerend om te zien hoe ook de kinderen
daar aan mee doen. De snoepjes die 's mor-
gens nog zo belangrijk waren worden voor dat
moment even aan de kant gelegd. Daarna
daalt een ieder op zijn of haar geheel eigen
wijze het klimduin af.
In het Broederschaphuis staat een heerlijke
lunch voor ons klaar, het brood is niet aan te
slepen. Nadat het laatste corvee is afgerond
en de evaluatieformulieren zijn ingevuld, gaan
we voor de afsluitende viering naar de kerk. In
het midden liggen witte stenen en rode rozen-
blaadjes. We mogen allemaal een steen, als
symbool van kracht, hard, stevig, of een ro-
zenblaadje als symbool van liefde, zacht, te-
der, meenemen. Allebei mag ook, want het
één kan vaak niet zonder het ander. Een
mooie viering om dit inspirerende weekend
mee af te sluiten.
Onder het genot van een bakje thee of koffie
genieten we nog even na, maar dan is het toch
echt, onherroepelijk, tijd om afscheid van el-
kaar te nemen. Hopend op een weerzien
spreek ik de wens uit, dat de Eeuwige ons, tot
wij elkaar weer ontmoeten, mag bewaren in de
palm van zijn hand.
En dan weer naar huis, de lange rit terug over
de afsluitdijk. Thuis zijn de stoere pimpelme-
zen nog niet uitgevlogen. Mevrouw merel zit
nog te broeden in de klimroos en is omringd
door rode rozenblaadjes. De witte clematis is
gaan bloeien met haar enorme grote sterke
bloemen. Ze doen me denken aan de witte
stenen en de rode blaadjes in het midden van
de viering. 's Avonds bezorgt het nieuws in
kranten en op tv me een harde landing in de
alledaagse werkelijkheid.
Hennie van Setten-Veenstra
GRIESHOG
Nederlandse Iona Groep
nieuwsbrief nr. 22
juli / augustus 2009
pagina
6
E
NKELE GEDACHTEN ROND
DE
I
ONA
C
OMMUNITY EN HEELHEID
Inleiding
De Iona Community heeft al in haar beginsta-
dium `healing' op de agenda gezet. De bood-
schap van George MacLeod was dat het
evangelie bedoeld was voor de hele mens, niet
enkel voor de ziel (`Whole salvation in stead of
soul salvation'). Jezus heelde lichamen en
voedde lichamen, niet alleen de ziel.
Bij een van de avonddiensten tijdens de
Tweede Wereldoorlog stelde hij voor om ver-
volgens bij het bidden voor zieken de mensen
bij naam te noemen en dat mensen uitgeno-
digd konden worden om namen voor te dragen
voor gebed. Hij deed dit vanuit de opdracht om
het evangelie te brengen en de zieken te he-
len, zonder dat hij kon voorzien waartoe dit
zou leiden.
Er was vanaf het begin veel animo en gaan-
deweg werd een manier gevonden in de com-
binatie van voorbeden en handoplegging. We
mogen niet vergeten, en leden van de Iona
Community worden daar ook steeds op gewe-
zen, dat heelheid en politiek getuigenis niet
gescheiden kunnen worden. (Prayers & Ideas
for Healing Services, 11-13)
Wij geloven dat de heelheid van de schepping
in Christus hersteld is. Hierdoor worden wij
gevraagd om in ons leven te herkennen en te
werken aan die heelheid, om een geheeld
leven te leven, en om te werken aan het heel
maken van scheidingen waar die zich voor-
doen: de heling van geschonden lichamen,
van verdeelde en gescheiden gemeenschap-
pen en volken, de heling van de aarde en onze
relatie daarmee, dit hoort allemaal bij de heel-
heid van de schepping waartoe God ons op-
roept. Het maakt allemaal deel uit van de
dienst van heelheid (ministry of healing).
Daarom is in deze dienst gerechtigheid net zo
belangrijk als medicatie; is eerbied voor de
aarde (door hergebruiken ... of enkel ruiken)
net zo belangrijk als eerbied voor iemand die
aan een geestelijke ziekte lijdt; doet gezond-
heid van politieke lichamen er net zoveel toe
als die van menselijke lichamen.
De dienst van heelheid toont zich niet enkel
naar buiten toe. Wij worden ook uitgenodigd
om verdeeldheid en splitsingen in ons eigen
leven te helen het uiteenhalen van het spiri-
tuele en het materiële is niet mogelijk als we
geloven dat Jezus werkelijk mens, vlees is
geworden en het menselijk lichaam heel en
heilig maakte. Dus kunnen we ook geen
scheiding maken in onze daden en hun gevol-
gen, in onze vrijheid en onze verantwoordelijk-
heid, in ons leven als individu en ons leven in
gemeenschap. Wij worden uitgenodigd om
gemeenschap te hebben met God, die zich in
alles meedeelt.
Deze gemeenschap gaat over de grenzen van
tijd en ruimte heen. Wij maken deel uit van de
gemeenschap van heiligen, onze heelheid is
inclusief, niet exclusief. Zelfs in de dood zijn wij
niet gescheiden. (The Pattern of our Days, 46-
47)
Wat te zeggen van Jezus' helend werk?
Wonderen, werk en tekenen
In de bijbel maken de schrijvers van verschil-
lende woorden gebruik als het gaat om het
helende werk van God in Jezus. Drie woorden:
wonder, werk en teken.
Een wonder is eigenlijk iets dat je ver-wondert.
Het gaat nooit om een show, ook al werd
Jezus daar wel keer op keer om gevraagd. Het
woord dat Jezus zelf vaak gebruikt is teken. De
woorden tekenen en wonderen gaan vaak
samen. Jezus zegt wel dat `mensen vaak de
tekenen niet zien, maar zich vergapen aan de
wonderen'. De wonderen wijzen ergens op,
waar het eigenlijk om gaat: een nieuwe relatie
met God en een nieuwe visie voor ons leven.
Dan nog het woord werk. Dit woord maakt
duidelijk dat helen moeite kost, strijd en vaar-
digheid. Het is een misverstand om te denken
dat Jezus alles kon doen wat hij wilde omdat
hij Gods zoon was. Hij werd als wij (Fil. 2) en
zijn helende werk was werken, hard werken.
Van zo iemand kunnen wij meer houden dan
van een superman die het allemaal geen moei-
te kost. Met zo iemand willen wij wel meegaan,
meer dan met iemand die het allemaal wel
weet. Voor zijn visioen willen wij ons meer
inzetten, dan voor iemand die nooit moe en
uitgeput raakt. Het is hard werk, en hij werd er
zelfs zo moe van dat hij in een ongemakkelijke
boot in slaap viel.
Hij draagt dat werk tenslotte aan ons over. In
het breken en delen bij het laatste avondmaal
komt de eenheid in gebrokenheid tot uitdruk-
king. En hij zegt ook: de werken die ik doe
zullen jullie ook doen. Helen is een normaal
werk voor kinderen van God; hij wil dat wij zijn
ware menselijkheid met hem delen.
In Jezus zien wij wonderen, omdat wij tekenen
zien van wat normaal/natuurlijk werk is voor
Gods kinderen.
GRIESHOG
Nederlandse Iona Groep
nieuwsbrief nr. 22
juli / augustus 2009
pagina
7
Helen: therapie, genezen, heel maken
De bijbel kent verschillende woorden voor
helen. Allereerst therapie of behandeling. Het
is de activiteit van een dokter, een heelmaker,
een therapeut.
Genezing is een ander woord. Iemand wordt
behandeld zodat hij wordt genezen.
Heel maken komen we ook tegen. In de bijbel
sluit dat woord naadloos aan op redden. Heel
maken is niet enkel medisch en redden is niet
enkel geestelijk; voor Jezus komen ze op het-
zelfde neer. Het is de betekenis van zijn naam:
Jeshua, Jezus, God redt / maakt heel. (Jesus'
Healing works, 9-11)
Moeten wij Healing Services hebben?
Nee. Ook al vinden velen het een van de
mooiste vieringen op Iona en een echte bijdra-
ge aan het realiseren van de doelen van de
Iona Community.
In de bijbel is er eigenlijk nooit sprake van
zulke vieringen. Mensen worden genezen op
tal van plaatsen en momenten, meestal in de
open lucht en nogal abrupt. Waar ze wel in
een dienst plaatsvinden, werkt het storend. En
bij genezingen werkt Jezus individueel en
neemt hen vaak apart.
Bovendien: wat wij doen is meestal geen `Hea-
ling Service' in die zin dat mensen genezen
worden. We nemen mensen niet apart. Men-
sen helen vraagt grote individuele pastorale
aandacht. Dat past niet goed in een viering. In
deze zin moeten wij geen `Healing Service'
hebben. We moeten niet de idee en ook niet
de moed hebben dat we Jan en alleman maar
kunnen uitnodigen om in een `Healing Service'
naar voren te komen om genezing te ervaren.
Werken rond heelheid vraagt om nadenken en
gebed. En alleen als er hele grote nood en een
sterke aandrang is om er mee bezig te gaan,
zul je stappen gaan zetten. (Prayers & Ideas
for Healing Services, 17-19)
Aspecten van heelheid in een viering
Als je aandacht wilt geven aan heelheid dan
hoef je geen aparte vieringen te organiseren.
Je kunt al beginnen met enkele onderdelen in
elke viering. Bepaalde onderdelen van de ge-
wone vieringen lenen zich prima voor aan-
dacht voor heelheid.
Te denken valt aan een (persoonlijke) schuld-
belijdenis: mijn leven is een puinhoop, maar
een geliefde puinhoop met hoop op uitzicht.
Voorbeden: namen kunnen genoemd worden,
intenties kunnen verzameld worden; maar niet
elke keer een hele (was)lijst. Ruimte voor stilte
is belangrijk. In die ruimte kunnen namen ge-
noemd worden door aanwezigen of van papier
worden voorgelezen. Gerichte voorbeden kun-
nen de hoeveelheid intenties handzaam be-
perkt maken.
Dankgebed: Als je bidt voor bepaalde noden is
het ook nodig om te danken voor mensen die
heling ervaren.
Zegen: de formulering kan mensen op het
spoor van heelheid zetten in hun dienst in de
wereld. Ook kan aan mensen de mogelijkheid
geboden worden om persoonlijk gezegend te
worden. Dit onderdeel vinden we terug in de
viering rond heelheid en handoplegging.
Belangrijk is dat de aandacht voor heelheid
stapje voor stapje wordt neergezet en zo nodig
opgevoerd. Het vraagt om een lange termijn
aanpak: het is goed mogelijk dat een geleide-
lijke vernieuwing van de gewone vieringen
beter uitpakt dan aparte `healing services'.
(Prayers & Ideas for Healing Services, 19-22)
Literatuur
Iona
Abbey
Worship
Book,
Glasgow
2001/2003, pag. 88-97
Ruth Burgess & Kathy Galloway (eds.), Pray-
ing for the dawn. A resource book for the min-
istry of healing, Glasgow 2000
Ian Cowie, Prayers & Ideas for Healing Ser-
vices, Glasgow 1995/2005
Ian Cowie, Jesus' Healing Works and Ours,
Glasgow 2000
Kathy Galloway (ed.), The Pattern of Our
Days, Glasgow 1996/2003
Diann L. Neu, Return Blessings. Ecofeminist
liturgies renewing the Earth, Glasgow 2002
René Silvis
GRIESHOG
Nederlandse Iona Groep
nieuwsbrief nr. 22
juli / augustus 2009
pagina
8
E
EN ROZE VIERING IN
E
DE
!
Een LGBT-week op Iona in 2006 en een roze
zondag in 2009, wat heeft dat met elkaar te
maken, kun je je afvragen. Toch staat het
rechtstreeks met elkaar in verband.
Zoals verschillenden van jullie weten, ben ik in
2006 voor het eerst naar Iona geweest en wel
naar een week voor LGBT-people: een week
voor lesbo's, homo's, biseksuelen en trans-
genders. De Engelsen hebben daar de mooie
afkorting van LGBT voor. Het was voor mij een
heel goede week. Ik heb erover geschreven in
de Grieshog van november 2006, nr. 14. Om
komend vanuit een wat homofobe christelijke
gemeente te ervaren dat je welkom bent zoals
je bent. Ik had mijn coming-out als lesbienne
nog maar amper twee jaar achter me liggen, ik
ben een echte laatbloeier. Dat welkom en ge-
accepteerd voelen van mij als lesbo was niet
alleen in de groep in het MacLeod Centrum
merkbaar, maar in het geheel van Iona, juist
ook bij de gasten van de Abbey met wie ik
korte ontmoetingen had. We hadden een
prachtige Communion Service op donderdag-
avond waarin het gay-zijn op een positieve
manier werd benaderd. De LGBT-community is
een geschenk aan de kerk en de wereld. Dat is
nog eens een andere benadering dan als een
probleem te worden ervaren!
Tijdens deze week sliep ik niet echt goed, te-
veel indrukken die 's nachts verwerkt moesten
worden. Eén nacht heb ik een droom gehad:
het zou toch geweldig zijn als er in Ede, mijn
woonplaats, een roze viering gehouden zou
worden! Ook zo'n positieve benadering van het
gay-zijn als ik in deze week op Iona heb erva-
ren.
Inmiddels zijn we drie jaar verder en is er een
roze zondagviering geweest!
In de afgelopen drie jaar heb ik meer en meer
mijn plaats gevonden in mijn nieuwe oecume-
nische gemeente. Ik heb zo mijn punten die ik
regelmatig onder de aandacht breng van de
verschillende voorgangers, zoals genderneu-
trale taal of een minder mannelijk benoemen
van God. In februari jl. heb ik in de coördine-
rende raadsvergadering gevraagd of het mo-
gelijk was een roze viering te houden in de
Roze Week. De Roze Week is de week voor-
afgaand aan Roze Zaterdag, meestal de laats-
te zaterdag in juni. Dit jaar had Den Haag de
organisatie en in verband met de Veteranen-
dag, óók de laatste zaterdag van juni, is de
Roze Zaterdag verplaatst naar 20 juni. Zo
kwam het dat de roze zondagviering in mijn
gemeente meteen de volgende dag was, want
de coördinerende raad ging akkoord met mijn
voorstel!
Met een klein groepje gemeenteleden hebben
we de viering voorbereid. In mijn gemeente is
een grote openheid voor homoseksualiteit. Er
kerken verschillende homostellen en er wor-
den homohuwelijken ingezegend. Toch was er
juist een lesbostel dat zeer kritisch was ten
aanzien van een roze viering: "we willen juist
niet apart gezet worden!" In dat spanningsveld
ben je aan het zoeken naar een invulling: het
expliciet aandacht geven aan inclusiviteit. Het
is normaal dat de LGBT-mensen erbij horen,
en toch is het nog zo nodig dat juist de kerk er
op een positieve manier aandacht aan be-
steed.
Het is een geweldige feestelijke viering gewor-
den! Met roze ballonnen aan de deur, de re-
genboogvlag vrolijk wapperend aan de vlag-
genstok, een wit antipendium over de altaarta-
fel en een roze stola om de schouders van
onze pastorale werkster die in de viering voor-
ging. Het was een feest van openheid voor
diversiteit, van mogen zijn wie je bent, van het
benoemen van problemen die homoseksuali-
teit met zich meebrengt, maar niet een pro-
bleem zijn! Het was heilzaam voor mijn ziel en
voor vele zielen in de kerkzaal, homo en hete-
ro. Verbonden met elkaar in het op weg zijn
met God.
Er is nogal de nodige media-aandacht geweest
van omroep Gelderland, want ja een Roze
Viering op de bible-belt dat is nieuws! Ik denk:
de kerk is nu eens een keer op een heel posi-
tieve manier voor het voetlicht getreden, maar
daar zal door anderen anders over gedacht
worden. Het is wat het is.
GRIESHOG
Nederlandse Iona Groep
nieuwsbrief nr. 22
juli / augustus 2009
pagina
9
Voor mij was het een feest. Een feest dat al
begonnen was op de Roze Zaterdag daarvoor.
Ik heb twee uur in de informatiestand gestaan
van 'mijn' christelijke vereniging voor homo's,
lesbo's en biseksuelen CHJC en heb zeer
boeiende en leuke gesprekken gehad. Een
gesprek met een wat oudere man was voor mij
de bevestiging dat het goed was om een roze
viering te houden in de kerk. Hij vertelde dat hij
met vrede op zijn leven terugkeek, zich heeft
ingezet voor de kerk, zijn plaats ook wel had in
de kerk, maar: als hij zijn leven over kon doen,
dan had hij toch liever openlijk als homosek-
sueel geleefd. Daarom is het goed een roze
viering te houden. Om duidelijk te maken dat
het kan: geloven en homo zijn. Dat er een
plaats is in de kerk voor iedereen.
Ik ben blij met plekken in de wereld waar er
een openheid is voor diversiteit. Die plek er-
vaar ik in de Iona Community, in de Neder-
landse Iona Groep en in mijn oecumenische
gemeente in Ede. Met dankbaarheid kijk ik
naar mijn groei en heelwording op dit gebied in
de afgelopen drie jaar.
Annie Benjamin
N
AAR
I
ONA
,
EEN LANG GEKOESTERDE WENS
IN VERVULLING
!
Ruim 30 jaar geleden vierden mijn man en ik
vakantie in Schotland. Op een zonnige middag
zaten we aan het water in het havenstadje
Oban. Daar namen we ons voor terug te ko-
men en dan zouden we overvaren. Waar-
heen? We hadden geen idee waar de veerbo-
ten heen gingen.
We kregen kinderen en brachten onze vakan-
ties meest in eigen land door. Toen onze jong-
ste een jaar of 8 was, las ik haar het boek:
'Van mij mogen ze opvliegen' van Corrie Haf-
kamp voor. Het speelde op Iona. Je komt daar
door in Oban de boot te nemen, las ik, dan het
eiland Mull over te rijden en daar op de uiter-
ste oostelijke punt vertrekt de veerboor naar
Iona. Het boek vertelde over de natuur, de
vogels, zeehonden, de stenen, de zee. Ik was
enthousiast: daar wilde ik heen! Dus ging ik
meer lezen en leerde dat Iona veel meer is
dan overweldigend mooie natuur. Er is daar en
oecumenische gemeenschap, geïnspireerd
door de bijbel werken de leden aan vrede en
gerechtigheid en hebben zorg voor de schep-
ping, onze aarde, overal ter wereld. Het mid-
delpunt, waar al deze mensen regelmatig te-
rugkeren is een abdij op het eiland Iona. Deze
abdij ontvangt ook gasten en biedt een inspire-
rend programma aan.
Nu wist ik zeker dat ik hier ooit heen wilde,
maar de reis maken, het kwam er niet van. Tot
ik eind vorig jaar iemand ontmoette, die me
zei: "Volgend voorjaar ga ik naar Iona". Toen
ik antwoordde dat die reis al 30 jaar op mijn
verlanglijstje stond, vroeg ze of ik soms mee-
wilde. Het was namelijk een groepsreis, geor-
ganiseerd vanuit de protestante kerk de Dors-
vloer in Spijkenisse. En er waren nog plaatsen
vrij......
En zo gingen we eind april met 9 mensen,
protestant en katholiek, op reis. Een lange
reis: twee dagen waren we onderweg en in die
twee dagen zagen we de drukte verdwijnen
om plaats te maken voor woeste natuur (de
aarde is in Schotland nog woest en ledig).
Wat deze reis en ons verblijf voor ons bete-
kend hebben, is bijna niet in woorden uit te
drukken:
ontmoeting met mensen overal vandaan:
uit Duitsland, Engeland, Zimbabwe, Ameri-
ka, Australië;
nadenken en samen praten over nieuwe
wegen inslaan;
stilstaan bij de kruispunten in het leven, de
momenten waarop je kiezen moet;
buiten zijn en genieten van de woeste na-
tuur;
zorgeloze blijheid terwijl er ook plaats was
voor het verdriet dat mensen met zich mee-
dragen.
Misschien kan ik de Iona ervaring het beste
als volgt uitleggen. Als je vanuit de abdij uit het
raam van je slaapkamer, de douche of het
toilet kijkt, zie je een stuk grasland met scha-
pen en lammetjes. Daarachter liggen grote,
ruwe, zwarte stenen en daarachter ligt de
blauwgroene zee. Vlakbij die zee in rots-
spleetjes groeit een prachtig piepklein roze
bloemetje. Ik heb er uren naar gekeken.
Ik ging me met dat bloemetje vergelijken. Het
heeft tussen de stenen geen houvast, maar
het spoelt niet weg. Het heeft nauwelijks
voedsel, maar het bloeit wondermooi. Het
GRIESHOG
Nederlandse Iona Groep
nieuwsbrief nr. 22
juli / augustus 2009
pagina
10
moet weer, wind en overslaande golven trotse-
ren, maar het knakt niet. Wie of Wat laat dit
bloemetje groeien? Waar haalt het zijn voed-
sel vandaan? Waardoor kan het zo sterk zijn?
En ik..... wat is mijn voedsel? Wat houdt mij
overeind? Kan ik net zo sterk zijn als dit bloe-
metje?
Het bloemetje, ik leerde de namen: sea-pink,
thrift, Armeria Maritima, Engels gras is een
veel voorkomende plant, te koop in elk tuin-
centrum. Het leerde mij veel over het wonder
van de schepping, over de enorme kracht van
het kwetsbare, over vertrouwen, over God
herkennen in de wereld om ons heen.
Ik zou nog zoveel meer kunnen vertellen, bij-
voorbeeld over de inspirerende ochtend- en
avondvieringen, de pelgrimage die we met de
hele groep over het eiland maakten, over
vriendschappen tussen zo verschillende men-
sen, over de vrolijkheid die zich uitte in het
zingen van rare liedjes (probeer maar eens:
'De kop van de kat was jarig' in het Engels te
vertalen!). Toch het allerbelangrijkste van mijn
reis was en is het kleine roze bloemetje. Ik ben
heel blij en dankbaar dat ik zoveel mocht leren
van dit plantje.
Het mooie is ook dat al onze reisgenoten met
een ander verhaal zijn thuisgekomen. Voor
ieder was de reis anders, maar we zijn alle-
maal gevoed en geïnspireerd. Als er zich ooit
een kans voordoet, ga ik met veel plezier weer
op die lange, lange reis. Tot die tijd hoop ik
een beetje 'Iona' hier te verspreiden.
Als u ooit de mogelijkheid heeft er heen te
gaan...........?
Leny Janssen
V
AN
I
ONA NAAR
H
OLY
I
SLAND
IN DE VOETSPOREN VAN
S
T
.
A
IDAN
Tijdens het Ionaweekend in Schoorl vertelde
Frans Breukelman in een ingelaste workshop
over zijn reis- ervaringen naar Holy Island (Lin-
disfarne). Hij was net terug van een reis met
Tjitske Bongers. Hij vergeleek zijn ervaringen
op Holy Island met Iona, waar hij in de herfst
zes weken als vrijwilliger had gewerkt. Er zijn
veel overeenkomsten tussen beide eilanden
en hun centra, maar ook verschillen. Zo heeft
een verblijf op Holy Island meer het karakter
van een retraite dan een week gemeenschaps-
leven op Iona en is de groep ook kleiner.
Van Tjitske Bongers ontvingen we een bijdra-
ge over dezelfde reis, waarover Frans zo en-
thousiast vertelde.
Zeven jaar groepsreizen organiseren naar
Iona. Het was een bijzondere belevenis en ik
heb het als een voorrecht ervaren om dit te
mogen doen. Om voorwaardenscheppend
bezig te zijn. Zeven is een mooi en vol getal.
De tijd was gekomen om verder te gaan op
mijn eigen pelgrimsreis. Om zowel innerlijk als
uiterlijk nieuwe gebieden te gaan openleggen.
Om een nieuwe reis naar een nieuwe be-
stemming te gaan opzetten.
Het werd een ontdekkingsreis naar Edinburgh
en naar Holy Island (of te wel Lindisfarne). Een
klein eilandje voor de Noordoostkust van En-
geland met een rijke Keltisch christelijke ge-
schiedenis. Tezamen met mijn Doopsgezinde
zuster Tine Broersma-Bosma uit Buitenpost en
twee PKN-predikanten Frans Breukelman en
Corrie Bark-Bakker. Allen ervaren Iona-
gangers.
We werden allerhartelijkst in Edinburgh ont-
vangen bij de St. John's Church
een van de stadskerken die
staat beschreven in `Aanwezig onderweg'.
Deze grote (stads)gemeente staat op een
vooruitstrevende wijze in de maatschappij en
kent veel projecten die betrekking hebben op
het behoud van de schepping en op sociale
gerechtigheid. Het materiaal dat zij hiervoor
ontwikkelen, wordt in zowel Schotland als in
Engeland door andere kerken gebruikt/over-
genomen.
Bij aankomst op Holy Island moest ik even
uitwaaien. Om ruimte te creëren voor nieuwe
ervaringen. Het was eb, ik klauterde over de
stenen naar dat hele kleine eilandje voor de
kust van Holy Island, St. Cuthbert's eiland zo'n
GRIESHOG
Nederlandse Iona Groep
nieuwsbrief nr. 22
juli / augustus 2009
pagina
11
250 meter lang en 125 meter breed. Midden
op dat eilandje zag ik een heel groot kruis
staan. De naam van dit eilandje, de betekenis
van dit kruis, het ontging mij op dat moment
nog volledig.
De zuivere lucht, de harde wind, dat schouw-
spel van eb en vloed, zandbanken, in de verte
de kustlijn van Noord Engeland, die stilte, ik
voelde mij klein en nietig in Gods grote alles-
omvattende schepping. Ik zat daar bij dat
kruis, nieuwsgierig naar wat deze reis mij ver-
der nog zou brengen. Ik zat daar vanuit het
besef dat dit kruis, deze plek en de ruïneresten
rondom dit kruis, een rijke geschiedenis in zich
herbergden.
St. Aidan, een Ierse monnik afkomstig van het
klooster dat Columba had gesticht op het ei-
land Iona, vestigde zich op Holy Island met
twaalf andere monniken in het jaar 635 na
Christus. Hij stichtte er een bloeiende klooster-
gemeenschap. Kloosters waren in die tijd niet
naar binnen gerichte gemeenschappen, maar
stonden juist midden in de wereld. Ze lagen
vaak aan strategische zeeroutes.
Cuthbert werd omstreeks het jaar 665 prior van
het klooster op Holy Island. Hij beheerde het
klooster, was een actieve missionaris, werd
veelgevraagd als spirituele gids en hij ontwik-
kelde de gave van spirituele heling. Dit deed
hij zo'n tien jaar en vervolgens koos hij voor
een kluizenaarsbestaan. In eerste instantie, als
proefperiode, op dit kleine eilandje dat naar
hem werd genoemd.
Het beroemde boek `De Lindisfarne Gospels',
gecreëerd op het oude Eilandklooster rond 698
door Bisschop Eadfrith, bevindt zich nu goed
beveiligd in de British Library in Londen. Waar-
schijnlijk is dit het meest waardevolle boek in
haar bezit, een boek dat dateert uit de
Angelsaksische geschiedenis, in een tijd dat,
onder de invloed van de Germaanse koning
Oswald, het heidendom werd overmeesterd in
een euforische golf van Keltisch Christendom.
Gemaakt van meer dan 250 bladen van hoog-
waardig kalfsperkament, bevat het manuscript
de teksten van de Vier Evangeliën in het Latijn,
met passend inleidend materiaal, inclusief een
Concordantielijst. Een woord-voor-woord verta-
ling in het Oud-Engels (Angelsaksisch), werd
toegevoegd tussen de regels, gedurende het
derde kwartaal van de 10e eeuw, door een
priester genaamd Aldred. Dit verschaft ons de
eerste overgeleverde versie van de evangeliën
in een vorm van de Engelse taal. De rijke de-
coratie van het boek is uitgevoerd in een breed
scala van kleuren gemaakt uit dierlijke, plant-
aardige en minerale grondstoffen, waarvan
sommige geïmporteerd werden over grote
afstanden.
"Wij vanuit onze Keltischchristelijke beleving,
kennen twee boeken", zei Ray Simpson tegen
ons. Hij is auteur van boeken op het gebied
van Keltisch christelijke spiritualiteit en stichter
van de 'Communiteit van Aidan en Hilda'. De
Communiteit is een wijd verspreide gemeen-
schap van christenen van alle denominaties
die de bakermat willen zijn voor een heden-
daagse spiritualiteit die hun inspiratie ontleent
aan de Keltische heiligen. "Wij kennen de bij-
bel en het boek van de natuur."
'Het boek van de natuur' mocht ik reeds op
mijn Iona reizen ten volle ervaren. Ik werd mij
ervan bewust dat al mijn zintuigen deelnamen
aan en onderdeel vormden van mijn geloofs-
beleving en ik leerde er God te ervaren in de
schoonheid van de schepping. Holy Island is
rijk aan natuurlijke schoonheid en aan christe-
lijk erfgoed. Tijdens onze ontdekkingstocht
mochten wij dat op velerlei wijze ervaren.
Tjitske Bongers
Tjitske Bongers organiseert volgend jaar sa-
men met Graddie Meijer (Doopsgezind pasto-
raal werker), Hepke Drost en Wine Steenberg-
Heeroma (Ionagangers en PKN-ers) een
groepsreis `Van Iona naar Holy Island, in de
voetsporen van St. Aidan'. Vertrek: donderdag
29 april. Terug: zaterdag 8 mei. Kosten: onge-
veer 700,-. Een lang weekend in Ediburgh
(overnachting in een jeugdherberg) wordt ge-
volgd door een verblijf van vijf dagen in een
retraitehuis (Marygate House) op Holy Island.
Er kunnen 16 mensen mee. Opgave vóór
1 september 2009. Inlichtingen: 0513-645540 /
06-23945258 (tussen 10.00 20.00 uur).
GRIESHOG
Nederlandse Iona Groep
nieuwsbrief nr. 22
juli / augustus 2009
pagina
12
I
ETS OVER DE
S
CHOTSE KEUKEN
Tineke van der Kruk was vrijwilligster in de
Abbey-keuken. Zij vertelt ons in deze Grieshog
een paar algemene zaken over de Schotse
keuken. In het volgende nummer volgen dan
recepten voor een traditionele, zondagse
maaltijd op zijn Schots met het meest traditio-
nele dessert wat je maar kan bedenken:
apple/crumble met custard.
Ooit, en dan praten we over 1977, dus 30 jaar
geleden, maakte ik met mijn vriendin Marieke
een toer door Engeland en Schotland met de
trein. Eén van de plaatsen waar wij overnacht-
ten was een jeugdherberg in Crianlarich. Dit
plekje is tevens het begin van de West High-
land Trail, maar daar deden wij toen nog niet
aan. Het bijzondere van de jeugdherberg was
dat er een enorm fornuis stond, waarop water
stond te koken. Het fornuis werd op hout ge-
stookt en in het fornuis waren weer allerlei
ovens waarin van alles stond te sudderen, te
stoven en te garen. Boven het fornuis hingen
waslijnen waaraan natte sokken en broeken
droogden. Nu geloof ik niet dat dit nog steeds
zo gebeurt, maar het idee van een 24-uur
brandende oven die tegelijkertijd als kachel
dienst doet lijkt nog steeds op te gaan. Als ik
zie hoe de oven van de Abbey-kitchen vrijwel
voortdurend in bedrijf is, dan zegt dat iets over
de manier van koken.
Ik snap nu ook wat ze hier met een AGA-oven
doen. Voor de niet-culi's: een AGA-oven is een
oven met tenminste vier ovencompartimenten,
die op gas, elektra of hout wordt gestookt. Het
is typisch iets voor slow-kitchen. Je moet dan
ook wel de ruimte (en tijd) hebben om op zo'n
beest te kunnen koken. Ik heb altijd gedacht:
wat moet je nou met vier ovens, maar nu snap
ik het. Alles gaat hier in de oven: brood, vlees,
groente, allerhande cakes, taarten, puddingen.
Een pudding is niet zoiets als onze pudding,
maar is doorgaans een kleffe, met veel vruch-
ten en rozijnen gevulde, zware cake die uren
gegaard heeft in ....juist, de oven. Nog even
ter illustratie: Helen, onze cook, begint in okto-
ber al met de Christmaspudding, die ook ten-
minste 24 uur in een slow oven moet garen.
V
OLGENDE NUMMER
G
RIESHOG
Het volgende nummer van Grieshog zal in
oktober 2009 verschijnen.
Bijdragen zijn altijd welkom. Graag uiterlijk half
september 2009 sturen aan de redactie:
e-mail:
C
OLOFON
Grieshog is een uitgave van de Nederlandse
Iona Groep.
www.ionagroep.nl
Grieshog is de naam voor een gloeiend kooltje
dat de Ieren vroeger de zomer en de nachten
door bewaarden om daarmee als het nodig
was het vuur weer te doen oplaaien. De Iona-
beleving is net een Grieshog: vaak een wat
verborgen bewustzijn dat ook ineens weer
springlevend kan zijn!
Secretariaat
Quirine Mertens
Cederlaan 12
9401 RC Assen
e-mail:
gironummer: 9350513
Redactie
Emmy Kwakkel
Jan Maasen
Quirine Mertens
Iona Community, Schotland
Glasgow Office, 4th Floor, The Savoy Centre
140 Sauchiehall Street
Glasgow G2 3DH
tel: 00 44 141 332 63 43
e-mail:
